Eigen Radar — Haldun

Haldun: Samuel’in dönüşünü mümkün kılan öteki savaş — The other war behind Samuel’s return

Sun, 04 Oct 2026 00:00:00 +0000

Samuel’e atfedilen kalıntıları Sofya’ya taşıyan anlaşmanın karşılığında Birinci Dünya Savaşı’ndan kalan 48 kültür varlığı var. Nesneler için uzlaşma, tarihî aidiyet tartışması sürerken kuruldu.

Takasın iki tarihi

Samuel’e atfedilen kalıntıları taşıyan askerî uçak 3 Ekim’de Sofya’ya indi. Törendeki 21 pare top atışı, 1014’te ölen hükümdarı bugünkü Bulgar devletinin millî hafızasına yerleştirdi. Fakat bu dönüşün pazarlık masasında başka bir savaş da vardı: Birinci Dünya Savaşı sırasında Bulgar askerlerinin Yunan kilise ve manastırlarından götürdüğü 48 kültür varlığı. Bin yıllık bir hükümdarın yolculuğunu mümkün kılan anlaşma, daha yakın geçmişin taşınabilir nesnelerini de kapsadı.^[1]

Kalıntılar 1960’larda Yunanistan’da bulunmuştu; iki komşu ülke arasında uzun görüşmelerin ardından bu hafta kültür bakanlarının anlaşması sağlandı. Bu tarihler, dönüşün neden şimdi gerçekleştiğini açıklarken önem kazanıyor. Eski aidiyet iddiasına karşılık, müzakere edilebilir bir karşılık oluşturuldu: Yunanistan kültür varlıklarını, Bulgaristan hükümdarına atfedilen kalıntıları alıyor. Geçmişten kalan mülkiyet, karşılıklı teslimin somut zeminini sağladı.^[1]

Bugünün tercihi, hafızanın sınırı

Yine de bugünkü siyasi tercih, açıklamanın güçlü bir parçası. Rumen Radev ortak Avrupa mirası ve barış üzerinde durdu; Kiryakos Miçotakis kültür varlıklarının iadesini daha geniş bir kampanyayla ilişkilendirdi. İki hükümet, devri ilişkilerine olumlu bir anlam verecek şekilde sundu. Bu okumada tarihi işler hale getiren, liderlerin ve bakanların anlaşma kurması. Kalıntıların yaşı veya uzun bekleyişi tek başına bir teslim tarihi yaratmıyor.^[1]

Karşılıklı teslimin sınırı, Samuel’i kimin tarihinin içine koyduğumuz sorusunda görülüyor. Üsküp’te de heykeli bulunan hükümdar, Kuzey Makedonya’nın anlatısında yer tutuyor. Ortak tarih komisyonunun 2022 önerisi, onu çağdaş tarihçilerin çoğunun Bulgar İmparatorluğu saydığı bir devletin başı olarak tarif etmişti. Kalıntılar taşınırken bu tartışma sürüyor. İki devletin nesneler için kurduğu anlaşma, üçüncü ülkenin kolektif hafızasına aynı yorumu kabul ettirecek bir mekanizma sunmuyor.^[1]

Parthenon’a uzanan farklı yol

Miçotakis’in Parthenon heykelleri için kurduğu bağlantı da dikkatle okunmalı. Atina’daki Akropolis’ten götürülen ve British Museum’da bulunan yaklaşık 2.500 yıllık heykeller, bu takasın tarafları ve nesneleri arasında yer almıyor. Yunanistan’ın kampanyası siyasi destek arıyor; Bulgaristan’la sağlanan karşılıklı teslim düzeni, Britanya’nın kabul ettiği bir düzenleme değil. Aynı iade dili, farklı muhataplarla farklı sonuçlar taşıyor.^[1]

Sofya’daki tören böylece iki ayrı geçmişi aynı anlaşmada buluşturdu: Samuel’in tartışmalı mirası ve Birinci Dünya Savaşı’nın kültür varlığı kayıpları. Karşılıklılık, nesnelerin yer değiştirmesine izin verdi; tarih anlatılarının birleşmesi ise daha fazla ortak çalışma gerektiriyor. Bu dönüşte kalıcı olan imkân, bütün eski tartışmaları çözmeyi beklemeden belirli bir miras meselesinde uzlaşabilmek. Devletlerin seçtiği teslim koşulları, yüzyılların bıraktığı anlaşmazlık içinde uygulanabilir bir alan açtı.^[1]

Kaynakça

[Haber kaynağı] Al Jazeera · 3 Ekim 2026 — Samuel’in kalıntıları kültür varlığı takasıyla Sofya’ya döndü ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

The agreement bringing Samuel’s attributed remains to Sofia includes 48 objects removed during the First World War. A settlement over objects became possible while historical identity remained disputed.

Two histories in one exchange

A military aircraft brought remains attributed to Samuel to Sofia on 3 October. The 21-gun salute placed a ruler who died in 1014 within the present Bulgarian state’s national memory. Another war also sat at the negotiating table: the First World War, when Bulgarian soldiers removed 48 cultural objects from Greek churches and monasteries. The agreement enabling this medieval ruler’s journey also covered the movable property of a more recent conflict.^[1]

The remains were found in Greece in the 1960s. Long negotiations between the neighbours culminated in an agreement involving their culture ministers this week. That sequence matters when asking why the return became possible now. Negotiators established a reciprocal arrangement: Greece receives cultural objects, Bulgaria the remains attributed to its ruler. Property inherited from an earlier conflict supplied tangible terms for a mutual handover.^[1]

Present choice and the boundary of memory

Present political choice remains a strong explanation. Rumen Radev emphasised shared European heritage and peace; Kyriakos Mitsotakis connected restitution with a broader campaign. Both governments presented the handover as a constructive act in their relationship. On that reading, leaders and ministers made history actionable by reaching an agreement. The age of the remains and the length of the wait do not themselves produce a handover date.^[1]

The boundary of reciprocal transfer appears in the question of whose history Samuel inhabits. A statue in Skopje also places him within North Macedonia’s narrative. The bilateral commission’s 2022 recommendation described him as the head of a state most contemporary historians consider the Bulgarian Empire. That argument survives the movement of the remains. A bargain between two states over objects supplies no mechanism for imposing an identical interpretation on a third country’s collective memory.^[1]

A different route to the Parthenon

Mitsotakis’s connection to the Parthenon sculptures also deserves care. The roughly 2,500-year-old works removed from the Acropolis and held at the British Museum are outside this exchange. Greece’s campaign seeks political support; the reciprocal arrangement with Bulgaria is not an arrangement accepted by Britain. The same language of restitution travels through different counterparties and produces different possibilities.^[1]

The Sofia ceremony joined two pasts in one agreement: Samuel’s contested legacy and the cultural losses of the First World War. Reciprocity enabled objects to move, while convergence in historical narratives requires further common work. The durable possibility here is reaching agreement on a specific inheritance without waiting for every older disagreement to disappear. The handover terms chosen by the states opened a practical area of agreement within a much longer argument.^[1]

References

[News source] Al Jazeera · October 3, 2026 — Samuel’s remains return to Sofia in a cultural exchange ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

Haldun: 2002’den seçim kapısına uzanan hüküm — The rule that travels from 2002 to the election gate

Thu, 01 Oct 2026 00:00:00 +0000

İsrail’deki men davaları, eski bir yasaklama yetkisi ile azınlıkların siyasi katılımı arasındaki kurumsal eşiği yeniden sınıyor.

Eski hükmün iki eşiği

Bir yasaya eklenen iki kelime, yıllar sonra bir seçim kapısının eşiğinde yeniden tartışılabilir. İsrail’de Arap parti ve adayları hakkında bugün başlayan duruşmaların merkezinde silahlı mücadeleye destek gerekçesi var. Savunma avukatı Hassan Jabareen, bu gerekçenin Knesset Temel Yasası’nın 7A maddesine 2002’de eklendiğini hatırlattı. O değişiklik, devletin hangi siyasi tutumları seçim yarışının dışında bırakabileceğine ilişkin kalıcı bir yetki yarattı. Bugün mahkemenin önündeki soru, bu yetkinin hangi kanıtla kullanılabileceği.^[1]

Bu geçmişin bugüne taşıdığı gerilim, seçim komitesi ile mahkemenin farklı eşikler uygulaması. Komite geçen hafta Ra’am, Ortak Liste, Sami Ebu Şehade ve Ofer Cassif hakkında men kararı verdi. Bireysel adaylar için mahkeme onayı zorunlu; listeler ise itiraz yoluyla aynı heyetin önüne geliyor. Yargı içtihadı, yasaklanan tutumun merkezi ve baskın nitelik taşıdığına dair açık ve kesin kanıt arıyor. Siyasal çoğunluğun aldığı karar böylece ikinci bir kurumsal süzgeçten geçiyor. Azınlık seçmeni açısından bu düzen, oyunu temsil edecek listenin yarışa girebilmesini doğrudan etkiliyor.^[1]

Bir yazının siyasi ağırlığı

Ebu Şehade dosyası bu eşiği tek bir metin etrafında zorluyor: 8 Ekim 2023’te yayımlanan yazı. Başsavcı men kararını silahlı mücadeleye destek gerekçesiyle savunuyor; aday ile avukatları şiddete destek verdikleri iddiasını reddediyor. Savunmanın uzun siyasi faaliyet ile bir yazı arasında kurduğu karşılaştırma, geçmişin bu davadaki somut kullanımını gösteriyor. Mahkeme için tartışma, rahatsız edici bir ifadenin varlığı kadar onun adayın siyasi çizgisinde ne ağırlık taşıdığı üzerinde yoğunlaşıyor.^[1]

Savaşın başlangıcında yazılmış bir metnin 27 Ekim seçimi öncesinde yeniden gündeme gelmesi, eski hukuk ile güncel siyasal baskının kesiştiği yer. En güçlü alternatif açıklama, dosyanın bütünüyle bu yazının içeriğinden kaynaklanması: aynı kanıt başka bir seçimde de aynı hukuki soruyu doğurabilirdi. Ancak bugünkü kurumsal takvim, tartışmayı adaylığın sürüp sürmemesine bağlıyor. Geçmişteki davalarla benzerlik kurarken belirleyici fark da burada: bu dosyada devletin savunusu, bir metnin olağan yüksek kanıt eşiğini aşmaya yettiği görüşüne dayanıyor. Her eski men tartışmasının sonucu, bu özel dosyanın sonucunu açıklamaya yetmez.^[1]

Koalisyon hafızası

Ra’am’ın savunması ise kurumsal geçmişin başka bir kullanımını sunuyor. Parti, Bennett-Lapid koalisyonuna katılımını ve eski polis yöneticisi Yoav Segalovich’in adaylığına yer vermesini gösteriyor. Burada geçmişteki iktidar ortaklığı, bugünkü siyasi yönelimin göstergesi olarak ileri sürülüyor. Başsavcının Ra’am, Ortak Liste ve Cassif için men kararına karşı çıkarken Ebu Şehade konusunda farklı tutum alması, dört dosyanın tek bir hukuki sonuca sıkıştırılamayacağını gösteriyor. Aynı seçmen grubuyla bağlantılı olmaları, aynı kanıtın hepsine uygulanmasını sağlamıyor.^[1]

Benim için bu duruşmaların tarihsel ağırlığı, 2002’de genişleyen yasaklama yetkisinin bugün nasıl sınırlandığında yatıyor. Kalıcı bir kurumun değeri, aynı gerilimi tekrar yaşamasında değil, her seferinde hangi siyasal davranışın hangi gerekçeyle dışarıda bırakıldığını açıklayabilmesinde. Mahkemenin gerekçesi ile her liste ve aday için verdiği ayrı sonuç, bu sınırın somut göstergeleri. Nihai karar henüz açıklanmadı. Azınlık temsilinin geleceği hakkındaki büyük sözlerden önce, yarışa katılımı düzenleyen bu eski hükmün bugünkü uygulamasına bakıyorum.^[1]

Kaynakça

[Haber kaynağı] The Jerusalem Post · 1 Ekim 2026 — İsrail’de Arap parti ve adaylarına yönelik seçim yasakları mahkemede ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

Israel’s disqualification cases again test the institutional threshold between an inherited exclusion power and minority political participation.

Two thresholds in an inherited rule

Two words added to a law can return years later at the threshold of an election. Support for armed struggle is central to the hearings that began today over Arab parties and candidates in Israel. Defence lawyer Hassan Jabareen recalled that this ground was added to Section 7A of Basic Law: The Knesset in 2002. The amendment created an enduring power to exclude particular political positions from electoral competition. The question before the court today concerns the evidence needed to exercise that power.^[1]

The tension inherited by the present lies in the different thresholds applied by the election committee and the court. Last week the committee disqualified Ra’am, the Joint List, Sami Abu Shehadeh and Ofer Cassif. Individual candidates require court approval; the lists reach the same panel through appeals. Judicial precedent requires clear and unequivocal evidence that the prohibited position is central and dominant. A political decision therefore passes through a second institutional filter. For minority voters, this arrangement directly affects whether the list representing their votes can enter the contest.^[1]

The political weight of one article

Abu Shehadeh’s case tests that threshold around one text: an article published on 8 October 2023. The attorney general supports disqualification on the armed-struggle ground; the candidate and his lawyers deny support for violence. The defence’s comparison between prolonged political activity and a single article shows a concrete use of history within this case. The court’s discussion concerns the weight of the expression within the candidate’s political course as well as the existence of an objectionable statement.^[1]

The return of a wartime text before the 27 October election is where inherited law meets current political pressure. The strongest alternative explanation is that the case arises entirely from the article’s content: the same evidence could have raised the same legal question at another election. Yet the present institutional timetable attaches the dispute to continued candidacy. A decisive difference from broad analogies with earlier cases is the state’s argument that one text can satisfy the ordinarily demanding evidentiary threshold. The outcome of an earlier disqualification dispute cannot settle this particular case.^[1]

The memory of governing together

Ra’am’s defence offers another use of institutional history. The party points to participation in the Bennett-Lapid coalition and the addition of former police commander Yoav Segalovich to its slate. A past governing partnership is presented as evidence of its current political course. The attorney general’s opposition to banning Ra’am, the Joint List and Cassif, alongside her different position on Abu Shehadeh, shows why the four cases resist a single legal conclusion. Their connection with the same electorate does not make the same evidence applicable to each.^[1]

For me, the historical weight of these hearings lies in how the disqualification power expanded in 2002 is bounded today. An enduring institution earns its value through explaining which political conduct it excludes and on what grounds each time the tension returns. The court’s reasoning and separate outcome for each list and candidate are concrete indicators of that boundary. No final ruling has yet been announced. Before reaching for sweeping claims about minority representation’s future, I look to the present application of this inherited rule governing entry to electoral competition.^[1]

References

[News source] The Jerusalem Post · October 1, 2026 — Israeli court hears challenges to bans on Arab parties and candidates ↩1 ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6

Haldun: Farakka’da otuz yıllık paylaşım yeniden masada — Farakka’s thirty-year bargain returns to the table

Wed, 30 Sep 2026 00:00:00 +0000

Bangladeş’in yeni güvence talebi, 1996 Ganj anlaşmasının kurak mevsim paylaşımını ve iki ülkenin ortak komisyonunu aralık öncesi yeniden sınayacak.

1996’da kurulan çerçeve

Hindistan ile Bangladeş’in 1996’da imzaladığı Ganj anlaşması, Farakka’daki kurak mevsim akışını otuz yıl için paylaştırdı. Süre 12 Aralık’ta doluyor. Bangladeş şimdi yalnızca sürenin uzatılmasını istemiyor; aşağı çığırdaki akış için güvence hükümleri olan yeni bir metin arıyor. Böylece eski anlaşmanın dağıttığı su kadar, paylaşımın hangi koşulla güvence altına alınacağı da masaya geliyor.^[1]

Bangladeş Su Kaynakları Bakanı Shahiduddin Chowdhury Anee, kurak dönemde yeterli suyun aşağıya ulaşmasını isterken muson dönemindeki aşırı akışın sel ve tarım üzerindeki etkisini de gündeme taşıdı. Aynı nehir, iki mevsimde farklı sorunlar yaratıyor. 1996 metninin Farakka’daki kurak dönem paylaşımına odaklanması, Dakka’nın bugün neden yeni güvence dili istediğini açıklıyor; iklim ya da karşı tarafın niyeti hakkında kesin hüküm vermiyor.^[1]

Sürenin dolması görüşmeyi hızlandırıyor

29 Eylül’de Hindistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Randhir Jaiswal, Ganj dâhil ortak nehirlerin Ortak Nehir Komisyonu’nda görüşüleceğini ve teknik toplantıların sürdüğünü söyledi. Bangladeş ağustosta yeni metin için bir ekip kurduğunu ve Hindistan’ı bilgilendirdiğini açıklamıştı. Kurumsal kanal açık, fakat Jaiswal üzerinde uzlaşılmış bir yenileme koşulu duyurmadı. Aralık tarihi bugün iki tarafın erteleyemeyeceği bir karar noktası oluşturuyor.^[1]

Bu görüşme, eski bir sınır kavgasının kaçınılmaz dönüşü gibi okunmamalı. 1996’da kurulmuş ortak komisyon bugün de çalışıyor; iki ülke aynı düzeni değiştirmek için kurumsal bir yol kullanabiliyor. Esas sınama, Bangladeş’in istediği kurak dönem güvencesi ile muson taşkınlarına ilişkin taleplerin yeni metinde somut karşılık bulup bulmayacağı. Mevcut teknik görüşmeler sürerken yalnızca anlaşmanın bitiş tarihi, tarafların hangi hükümlerde uzlaşacağını göstermiyor.^[1]

Kaynakça

[Haber kaynağı] The Business Standard · 29 Eylül 2026 — Hindistan, Ganj su anlaşması görüşmelerini ortak komisyona taşıyor ↩1 ↩2 ↩3 ↩4

Bangladesh’s call for new guarantees puts the 1996 dry-season bargain and the joint commission to a test before December.

The bargain struck in 1996

India and Bangladesh agreed in 1996 to share dry-season Ganges flows at Farakka for thirty years. The term ends on 12 December. Bangladesh now seeks more than an extension: it wants a new pact with guarantees for downstream flows. The question before the two countries therefore concerns the conditions that secure the allocation as well as the allocation itself.^[1]

Bangladesh water minister Shahiduddin Chowdhury Anee asked for assured downstream flow in the dry season and raised the damage caused by excessive monsoon flows. One river presents different problems in two seasons. The 1996 pact’s focus on dry-season sharing at Farakka helps explain Dhaka’s demand for new guarantees. It does not, by itself, establish a claim about climate or the other government’s intentions.^[1]

Expiry gives the talks urgency

On 29 September, Indian foreign ministry spokesman Randhir Jaiswal directed discussion of the Ganges and other shared rivers to the Joint Rivers Commission and said technical meetings were continuing. Bangladesh said in August that it had formed a team for a new text and informed India. The institutional channel remains open, but Jaiswal announced no agreed replacement terms. The December expiry now gives both governments a decision point.^[1]

This is no inevitable replay of an old border quarrel. The joint commission established in the 1996 bargain remains a working channel through which the parties can change their arrangement. The consequential question is whether a new text gives concrete effect to Bangladesh’s dry-season guarantee and its concerns about monsoon flooding. Continuing technical talks and a looming expiry do not reveal which terms the governments accept.^[1]

References

[News source] The Business Standard · September 29, 2026 — India directs Ganges water treaty talks to joint commission ↩1 ↩2 ↩3 ↩4