Umman, Hürmüz gemi geçişi için Salalah'ta planlanan İran-Körfez toplantısını erteledi
Umman, İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişini görüşmek üzere pazartesi Salalah'ta bir araya gelmesini bir gün kala erteledi. Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi kararı uzlaşı arayışıyla gerekçelendirdi; yeni tarih verilmedi. Bahreyn zaten katılmayacağını açıklamıştı, Suudi Arabistan ise taslak metne değişiklik önerileri sunmuştu. Masadaki Umman planı boğaz için rota haritaları ve gönüllü katkı payı öngörüyordu; Washington ise İran'la yalnızca nükleer dosyayı konuşmak istediğini bölge ülkelerine iletmişti.
Jeopolitik··Gece
Toplantıya bir gün kala erteleme
Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, pazar günü ülkenin güneyindeki Salalah kentinde ertesi gün toplanması planlanan bölgesel görüşmenin ileri bir tarihe bırakıldığını duyurdu. Umman resmî haber ajansının aktardığı gerekçe, yapıcı bir diyalog için uygun koşulları oluşturmaktı; Albusaidi'nin X hesabından paylaştığı notta ise erteleme uzlaşı arayışına bağlandı ve bölgede istikrarı destekleyen diyaloğu ilerletme kararlılığı yinelendi. Yeni bir tarih açıklanmadı. Bahreyn, İran'ın taraf olduğu hiçbir toplantıya katılmayacağını daha önce açıklamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı da toplantıdan önce Irak ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemiler için güvenli geçiş düzenlemelerini görüşeceğini bildirmişti.[1], [2]
Masada Umman'ın rota planı ve gönüllü katkı payı vardı
Pazartesi toplantısı, planlara yakın kaynaklara dayanan CNN haberine göre, Körfez diplomatları ile İranlı yetkilileri boğazı düzenli tanker trafiğine yeniden açmayı amaçlayan bir Umman planı etrafında, ABD masada olmadan bir araya getirecekti. Aylarca süren özel görüşmelerde hazırlanan hukuki çerçeve, seyir güvenliği ve çevre koruması karşılığında gönüllü ödemeyi içeriyordu; toplantının hedeflerinden biri boğazdan geçecek rotaların haritaları üzerinde anlaşmaktı. Suudi Arabistan, önerilen ifadelerin kendisi ve Körfez Arap devletlerinin bölgesel örgütü Körfez İşbirliği Konseyi'nin öteki üyeleri için kabul edilemez yeni bir fiilî durum yaratabileceği kaygısıyla değişiklik önerileri sundu. İran'ın zorunlu geçiş ücreti alması fikri geniş ölçüde reddedilirken, geçişi yönlendirme karşılığında gönüllü katkıya açık kapı bırakıldı. Trump yönetimi ise bölge ülkelerine, İran'la gelecekteki görüşmeleri Tahran'ın nükleer programıyla sınırlı tutmak istediğini iletti; bir ABD'li yetkili, ertelemeden yaklaşık bir saat önce Washington'un tüm bölgesel ortaklarıyla yakın temasta olduğunu söyledi.[2]
Görüşmeye bir gün kala Kişm açıklarında vurulan gemi
Erteleme, boğazdaki güvenlik ortamının gergin olduğu bir güne denk geldi. İran devlet medyası, Hürmüz Boğazı'ndaki İran adası Kişm açıklarında bir İran ticari gemisinin vurulduğunu, bir kişinin öldüğünü ve dört kişinin yaralandığını ileri sürdü; İran resmî ajansı IRNA, Kişm valisinin saldırıyı terörist bir düşmana bağladığını ve merminin tanımlanmadığını aktardı. Ticari gemilerden gelen olay bildirimlerini toplayan Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları merkezi UKMTO de boğazda kimliği belirsiz bir merminin bir gemiyi vurduğunu ve yangın çıktığını bildirdi. ABD bu olay hakkında açıklama yapmadı. Savaştan önce boğazdan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyordu; trafik hâlâ savaş öncesi düzeyin yüzde 90 altında. İran Dışişleri sözcüsü İsmail Begai o saatlerde Körfez diplomatlarının pazartesi Umman'da İran'la görüşeceğini söylemiş, Bahreyn ise katılmayacağını bildirmişti.[3], [1]
