Tayland, sınır tapınağındaki eserleri Kamboçya’ya vermeyi reddetti
Tayland Kültür Bakanı Sabida Thaiseth, sınırdaki tartışmalı bir tapınaktan taşınan eserlerin iadesini isteyen Kamboçya’ya karşı çıktı ve yazılı yanıt hazırlanacağını duyurdu. Bakan, eserlerin envantere alınıp güvenli yere taşındığını savundu. Kamboçya ise eserlerin geri verilmesini ve bölgedeki tek taraflı faaliyetlerin durdurulmasını istiyor. Tapınaklar üzerindeki egemenlik ve hasardan kimin sorumlu olduğu tartışmalı.
Jeopolitik··Öğle
Sabida eserlerin iadesine karşı çıktı
Tayland Kültür Bakanı Sabida Thaiseth, Tayland ile Kamboçya sınırındaki Prasat Khana tapınağında bulunan eserlerin geri verilmesi isteğini reddetti. Bakan, Kamboçya Kültür ve Güzel Sanatlar Bakanlığı’nın 22 Ekim tarihli mektubuna 25 Ekim’de yanıt verdi. Tayland’ın görüşünü ve eserlerle ilgili işlemleri açıklamak üzere Kamboçyalı muhatabına resmî bir yazı hazırlayacağını duyurdu.[1], [2]
Sabida, Prasat Khana ile sınırdaki bir diğer tapınak olan Prasat Ta Kwai’nin Tayland yasaları uyarınca tarihî yapı olarak tescil edildiğini söyledi. Eserlerin ülkesine ait olduğunu savundu. Bakan, açık kanıt ve hukuki hak bulunmadan Kamboçya’nın iddiada bulunmasının iade için yeterli sayılamayacağını belirtti. Bakan tarihsel ve arkeolojik kanıtlara dayandığını söyledi. Bu açıklamalar, anlaşmazlıkta Tayland hükümetinin mülkiyet ve egemenlik konusundaki görüşünü yansıtıyor.[2]
Tayland makamları eserleri envanter çıkarıp taşıdı
Bakanın anlatımına göre Tayland’da tarihî yapıların korunmasından sorumlu Güzel Sanatlar Dairesi, Prasat Khana bölgesini 2001’de sınır polisiyle birlikte inceledi. Sabida, o inceleme sırasında alanda Kamboçyalı asker veya sivil bulunmadığını söyledi. Kamboçya’nın çalışmaya karşı çıkmadığını, incelemeyi engelleme girişiminin de olmadığını ileri sürdü. Geçmişteki incelemeye ilişkin bu açıklama bakana ait.[2]
Bakan Sabida, çatışmaların ve ateşkesin ardından Tayland kurumlarının bölgeyi korumaya aldığını anlattı. Güzel Sanatlar Dairesi’nin tapınakta bulunan eserleri incelediğini ve her birinin envanterini çıkardığını belirtti. Bakan, eserlerin daha sonra güvenli bir yerde tutulmak üzere taşındığını söyledi. Bakan, taşımanın gerekçesini kaybolma, yok edilme veya ileride zarar görme tehlikesini önlemek olarak açıkladı.[1], [2]
Kamboçya tek taraflı çalışmaların durmasını istiyor
Kamboçya, bölgedeki tek taraflı mayın temizliği, altyapı ve elektrik şebekesi çalışmalarının yanı sıra onarım ve inşaata da karşı çıkıyor. Mektup, iki ülke arasındaki sınır görüşmelerini yürüten Ortak Sınır Komisyonu gibi ikili mekanizmaların kullanılmasını öneriyor. Kamboçya ayrıca 1954 Lahey Sözleşmesi ile 1972 Dünya Mirası Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülükleri gündeme getiriyor.[1]
Kamboçya makamları, tapınakların askerî amaçla kullanıldığı iddialarını reddederken Tayland kuvvetlerini kültürel mirasa zarar vermekle suçluyor. Sabida da Tayland kurumlarının askerî kullanım veya kasıtlı hasar suçlamalarını kabul etmediğini belirtti. Bakanın açıklamasına göre yazılı yanıt, tescil durumunu, eski incelemeleri, eserlerin nerede ve nasıl korunduğunu ve onarım yaklaşımını kapsıyor. Onarımdan önce hasar incelemesi yapılması öngörülüyor. Egemenlik ve zarardan sorumluluk konularında iki ülkenin iddiaları karşı karşıya.[1]
