Trump, İsrail’e ABD yardımını yıl sonunda durduracağını söyledi
ABD Başkanı, Benjamin Netanyahu ile yıllık yardımı aralık ayından sonra sonlandırma konusunda anlaştığını söyledi. Gerektiğinde desteğin sürebileceğini belirten Trump’ın seçim günü verdiği söyleşide, hangi yardım türlerinin kesileceği ve uygulamanın nasıl işleyeceği açıklığa kavuşmadı. Mevcut askerî yardım düzenlemesi 2028’e kadar uzanıyor; bütçeden para ayırma yetkisi Kongre’de bulunuyor. Açıklama henüz uygulanmış bir kesinti anlamına gelmiyor.
Jeopolitik··Gece
Seçim günü söyleşisi
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım’da Fox News’e verdiği söyleşide İsrail’e yıllık yardımın aralık ayının ardından duracağını söyledi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile aylar önce anlaştığını savunan Trump, yıllık tutarı 4 milyar dolar olarak anlattı. Bununla birlikte, İsrail’in gereksinim duyması durumunda yardımın sürebileceğini de belirtti. Askerî destekten mi yoksa doğrudan para ödemesinden mi söz ettiği sorulduğunda kesin bir ayrım yapmadı. Söyleşi, Trump’ın uygulamayı amaçladığı politikayı ortaya koydu; hangi yardım türlerinin etkileneceği ve kesintinin hangi adımlarla yapılacağı ise açıklığa kavuşmadı.[1], [2]
Mevcut askerî yardım düzenlemesi
ABD, 2018’de başlayan ve 2028’de sona erecek on yıllık mutabakat kapsamında İsrail’e yılda 3,8 milyar dolar askerî yardım sağlıyor. İsrail bu desteği Amerikan silahları almak için kullanıyor; para sonuçta ABD’deki silah üreticilerine gidiyor. Bütçeden yardım için para ayıran kurum Kongre. El Cezire’nin haberine göre ABD Dışişleri Bakanlığı, görüş istemine hemen yanıt vermedi; Netanyahu’nun ofisi ve İsrail dışişleri bakanı da açıklamayı doğrulamamıştı. CNN de söyleşinin ardından Beyaz Saray’dan ve Netanyahu’nun ofisinden ayrıntı istedi. Trump’ın duyurusu sırasında, süren düzenlemenin nasıl değiştirileceğine ilişkin bir uygulama açıklaması bulunmuyordu.[1], [2]
Önceki görüşmeler ve Kongre
Trump, açıklamasını yardım konusundaki iç siyaset tartışmalarıyla açıkça ilişkilendirdi ve Michigan’da Demokrat Parti’den Senato adayı olan Abdul El-Sayed’in eleştirilerine değindi. Netanyahu daha önce de ABD askerî yardımının sona ermesinden söz etmişti. İki hükümet, mevcut mutabakatın yerini alacak düzenleme için mayısta resmî görüşmelere başladı. CNN’in haberinde üzerinde anlaşılmış bir çerçevenin bulunup bulunmadığının açık olmadığı belirtildi. ABD Temsilciler Meclisi ise temmuzda kabul ettiği yıllık savunma tasarısına İsrail’le savunma teknolojisi alanındaki işbirliğini derinleştiren bir hüküm ekledi. Araştırma, üretim ve teknolojiyi kapsayan öneri, askerî ilişkinin Kongre’de ele alınmasının bir parçasıydı.[1], [2]
Temmuzda Temsilciler Meclisi, İsrail’e yardımı sonlandırmayı amaçlayan ayrı bir öneriyi de oylamıştı. Cumhuriyetçi milletvekili Thomas Massie’nin Dışişleri Bakanlığı harcama tasarısına değişiklik olarak sunduğu öneri, 104’e karşı 314 oyla reddedildi. El Cezire’nin aktardığına göre Demokrat milletvekillerinin yaklaşık yarısı öneriyi destekledi. Böylece yıllık yardımın kesilmesine yönelik bu girişim, Trump’ın kasımdaki açıklamasından önce Meclis’te yeterli desteği bulamamıştı.[1]
