Andy Burnham, ABD’nin itiraz ettiği Chagos anlaşmasını yeniden görüşüyor
Andy Burnham, Diego Garcia’daki İngiliz-Amerikan üssünü güvenceye alacak düzenlemede yıl sonuna kadar ilerleme istiyor. ABD’nin itirazıyla önceki egemenlik anlaşmasının yasama süreci dururken İngiltere ile Mauritius ortak plan üzerinde çalışma kararı aldı. Burnham, Washington’la görüşmelerde Amerikan yönetiminin kaygılarını karşılayacak değişiklikleri ele aldıklarını söyledi. Yerine geçecek yeni bir anlaşma açıklanmadı.
Jeopolitik··Gece
Washington’un kaygıları düzenlemeyi yeniden gündeme taşıdı
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Chagos Adaları anlaşmasını ABD ile görüşmelerde yeniden düzenlemek istiyor. The Economist’e verdiği söyleşide, düzenlemenin Washington’un kaygılarını karşılayacak biçimde değiştirilmesini görüştüklerini söyledi. Müzakerelerin odağında, Diego Garcia adasındaki ortak İngiliz-Amerikan askerî üssünün faaliyetinin güvenceye alınması bulunuyor. Başbakan, üs için çözüm arayışının sürdüğünü belirtiyor.[1], [2]
Burnham, Karayipler’deki Antigua’da düzenlenen İngiliz Milletler Topluluğu hükümet başkanları toplantısında Mauritius Başbakanı Navin Ramgoolam’la görüştü. Downing Street’in 5 Kasım tarihli açıklamasına göre iki lider ortak bir plan üzerinde çalışmakta anlaştı. İngiltere yıl sonuna kadar ilerleme istiyor. Açıklanan amaç, üssün çalışmasını ve İngiltere, Mauritius ile ABD’nin güvenlik çıkarlarını koruyacak bir yol bulunması.[1]
Önceki anlaşma egemenlik devri ile uzun kirayı birleştiriyordu
İngiltere ile Mauritius’un Mayıs 2025’te imzaladığı anlaşma, adalar üzerindeki egemenliğin Mauritius’a devredilmesini öngörüyordu. Buna karşılık Chagos takımadalarının en büyüğü olan Diego Garcia’daki üssün kullanımının 99 yıl korunması planlandı. Böylece iki hükümetin müzakere ettiği çerçevede egemenlik devriyle birlikte askerî üssün kullanımının sürdürülmesi amaçlanıyordu. Görüşmelerde güvenceye alınmak istenen üs, ortak İngiliz-Amerikan tesisi.[1]
Anlaşmada ilk 3 yıl için yıllık 165 milyon sterlin ödeme yer alıyordu. Yıllık tutarın 4. yıldan itibaren 120 milyon sterline düşmesi öngörülmüştü. Bu rakamlar önceki düzenlemenin koşullarını oluşturuyor. Yeniden yürütülen görüşmelerden sonra uygulanacak yeni bir ödeme takvimi veya egemenlik devri için yeni bir tarih açıklanmış değil.[1]
Trump’ın itirazı uygulama yasasını durdurdu
ABD Başkanı Donald Trump’ın itirazının ardından, anlaşmayı uygulayacak yasama süreci nisanda durduruldu. İngiliz hükümeti, Washington’un desteği olmadan ilerleyemeyeceğini kabul etti. Trump, eylülde Burnham’la ilk yüz yüze görüşmesinde itirazını yineledi. Burnham ise sürdürülen görüşmeleri zor diye nitelendiriyor. ABD ile Danimarka’nın Grönland konusunda bulduğu çözümün bazı yönlerinden yararlanılabileceğini belirtiyor. Chagos için kabul edilmiş böyle bir model açıklamadı. Başbakan, stratejik önem atfettiği üssün güvenceye alınmasını öncelik olarak tanımlıyor.[1]
İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, Londra ile Washington uzlaşma ararken Mauritius’a yapılan ödemelerin durdurulduğunu açıkladı. Streeting, düzenlemenin ilerlemesi için İngiliz ve Mauritius hükümetlerinin anlaşmasına ek olarak ABD’nin desteğinin de gerektiğini belirtti. Bakan, üç hükümetin desteğini bulacak bir düzenleme üzerinde çalışılması gerektiğini ifade etti. Bu açıklama, anlaşmanın yeniden görüşülmesi sırasında yapıldı.[2]
