UAEA, İran’dan nükleer tesislerini denetime açmasını istedi
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, nükleer malzeme ve tesislerin durumunu doğrulamak için İran’dan denetimleri yeniden başlatmasını istedi. Cuma günü üye ülkelere iletilen rapor, İsfahan’daki tesis dahil erişim sorunlarına dikkat çekiyor. İran, askerî saldırı tehditlerinin işbirliğini engellediğini savunuyor. Denetimlerin hangi tarihte ve hangi tesislerde başlayacağı konusunda yeni bir anlaşma açıklanmış değil.
Jeopolitik··Öğle
Ajans yeniden erişim istiyor
Nükleer denetim kuruluşu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran’dan tesislerini yeniden denetime açmasını istedi. Üye devletlere 13 Kasım’da sunulan gizli rapor, devam eden erişim sorunlarına dikkat çekiyor. Ajans, ülkedeki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun güncel durumunu doğrulayamadığını belirtiyor. Değerlendirme, tesislerde yapılan yeni bir incelemeye değil, denetim yapılamaması nedeniyle süren bilgi eksikliğine dayanıyor. Denetimlerin yeniden başlaması, önceki stok bilgilerinin sahadaki durumla karşılaştırılmasını sağlayacak.[1], [2]
İsfahan’daki tesise erişim sağlanamadı
İran, ülkenin orta kesimindeki İsfahan’da bulunan bir tesisi 2025 yılında ajansa bildirdi. Ancak UAEA, buraya erişemediğini ve tesisin tam konumu ile nükleer malzeme hakkındaki soruların yanıtlanmasını istediğini belirtiyor. Denetçiler, Haziran 2025’te nükleer tesislere yönelik saldırıların ardından güvenlik kaygılarıyla İran’dan ayrılmıştı. İran da işbirliğini sınırlayan önlemler aldı. Ajans, izleme çalışmalarının yeniden başlayabilmesi için teknik ve aşamalı adımlar atılmasını istiyor.[1]
Tahran, saldırı tehditlerini gerekçe gösteriyor
İranlı yetkililer, ABD ve İsrail’den gelen saldırı tehditlerinin denetim görüşmelerini engellediğini savunuyor. Dışişleri sözcüsü Esmaeil Baghaei, ülkesinin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerine bağlı olduğunu söylemişti. UAEA Başkanı Rafael Grossi, doğrulama çalışmalarının aşamalı biçimde yeniden başlamasını istiyor. Ajans, güvence denetimlerine kısa sürede dönebileceğini belirtiyor. Denetimlerin hangi takvimle başlayacağını belirleyen yeni bir kamuya açık anlaşma ise bulunmuyor.[1]