Eigen RadarBilim
Analiz

Çin'de bir gölün tortulları 14.300 yıllık nem değişimini gösteriyor

Çin'in kuzeydoğusundaki Aranji Nur Gölü'nün tabanında biriken tortullar, yaklaşık 14.300 yılda birbirini izleyen dört nem evresine işaret ediyor. Yaklaşık 9.200 yıl önce başlayan en nemli evre, 4.800 yıl öncesine kadar sürdü. Araştırmacılar bu dönemi yaz musonunun güçlenmesiyle ilişkilendiriyor. Batı rüzgârlarının da göl havzasına nem taşımış olabileceğini düşünüyorlar.

Bilim··Sabah
Çin’in kuzeydoğusundaki Hulunbuir bozkırının kıyısında yer alan sığ Aranji Nur gölünün kenarında, açık renkli kumlu katmanlar ile koyu renkli ince tortul tabakalarını gösteren göl yatağı kesitinin yakın plan görünümü.

En nemli dönemde daha ince taneler birikti

Çin Bilimler Akademisi ve ülkedeki başka kurumlardan araştırmacılar, Aranji Nur Gölü'nün tortullarından yaklaşık 14.300 yıllık nem değişimini çıkardı. Çin'in kuzeydoğusundaki sığ göl, Hulunbuir çayırlarının güneybatısında yer alıyor. Hakemli PLOS One çalışmasında, yaklaşık 9.200 yıl önce başlayan evre en nemli dönem olarak belirlendi. Yaklaşık 4.800 yıl öncesine kadar süren bu evrede, göl tabanında biriken tortullarda kumun payı görece düşüktü.[1]

Muson etkisi zayıflarken havza giderek kurudu

Göl, yaz musonunun ve orta enlemlerdeki batı rüzgârlarının etkilerinin kesiştiği bölgede bulunuyor. Ekip, en nemli dönemi yaz musonunun güçlenmesiyle ilişkilendirdi. Batı rüzgârlarının da o dönemde göle nem taşımış olabileceğini belirtti. Bulgulara göre yaklaşık 4.800 yıl önce başlayan nem kaybı 1.500 yıl öncesine kadar kademeli olarak sürdü. Yaz musonunun etkisinin zayıflamasıyla kuraklaşma son 1.500 yılda belirginleşti.[1]

Katmanlar arasında tane boyutu değişiyor

Gölün dibinde ilk evrede biriken tortullar kumca zengindi. Kumun payı, yaklaşık 14.300 yıl öncesine uzanan en eski katmanlardan 9.200 yıl önce başlayan daha nemli döneme kadar sık sık değişti. Tortuldaki kum miktarını yağışın yanı sıra göl çevresindeki bitki örtüsü, açıkta kalan kumun miktarı ve tanelerin rüzgârla ya da yüzey akışıyla taşınması etkiliyor. Ekip, göl katmanlarından çıkardığı sonuçları rüzgârın biriktirdiği tortullar ve toprak oluşumuna ilişkin bulgular gibi bölgedeki başka eski iklim göstergeleriyle karşılaştırdı.[1]

Kaynakça

  1. Haber kaynağıPLOS OneAranji Nur tortulları 14.300 yıllık nem değişimini gösteriyor↩1↩2↩3