Daralan enerji koridorları petrolü ve pompa fiyatlarını yukarı itiyor
Brent petrolün 90,25 dolara çıkması, Husilerin Suudi Arabistan'a karşı Babülmendep üzerinden deniz ablukası ilanı ve ABD'de normal benzinin ulusal litre ortalamasının 1,06 dolara ulaşması; Hürmüz ile Kızıldeniz güzergâhlarındaki baskıyı enerji fiyatlarına taşıyor.
Ekonomi ve Piyasalar··Sabah
Hürmüz riski ham petrol fiyatında görünür oluyor
Brent petrol pazartesi günü yaklaşık yüzde 2,4 yükselerek varil başına 90,25 dolara ulaştı ve 11 Haziran'dan beri ilk kez 90 doların üzerine çıktı. Hareket, İran Devrim Muhafızlarının Hürmüz Boğazı'nın güney rotasında iki petrol tankerini vurduğunu açıklamasının ardından geldi. Bu ayki artış yüzde 23'ü aşarken Brent, marttan bu yana en güçlü aylık yükselişine yöneldi. Tankerlere ilişkin bilgi İran'ın beyanıdır; fiyat hareketi ise piyasada gözlenen ayrı bir veridir.[1]
Kaynakta aktarılan piyasa değerlendirmeleri, tarafların kırılgan bir mutabakatın sınırlarını yokladığı ve kısa vadede fiyatların daha da yükselme riski bulunduğu yönünde. Bunlar analist görüşleri, kesin fiyat tahminleri değil. Yine de fiyatın saldırı haberlerine verdiği tepki, fiziksel arz kesintisi tam olarak ölçülmeden de güzergâh güvenliğine ilişkin belirsizliğin petrol fiyatlamasına girebildiğini gösteriyor.[1]
Kızıldeniz alternatifi de baskı altında
Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'a karşı Babülmendep Boğazı üzerinden derhal geçerli bir deniz ablukası ilan etti. Grup bunu, Riyad'ı sorumlu tuttuğu Sana havalimanı bombardımanına karşılık olarak sundu. Suudi Arabistan son dönemde Kızıldeniz'deki Yanbu limanından günde yaklaşık 4 milyon varil sevk ediyordu; bu rota Hürmüz'den kaçınma olanağı sağlıyor. Babülmendep'in küresel petrol üretiminin yaklaşık yüzde 7'sini taşıdığı bildiriliyor.[2]
Abluka duyurusu, iki önemli geçiş hattının aynı anda risk algısına girmesi anlamına geliyor: Hürmüz doğrudan tanker saldırısı iddialarıyla, Babülmendep ise ilan edilen engelleme tehdidiyle gündemde. Ancak ilan, ablukayı uygulama kapasitesini veya gerçekleşen sevkiyat kaybını tek başına kanıtlamıyor. Kaynakların desteklediği daha sınırlı sonuç, Suudi petrolünün alternatif güzergâhının da güvenlik hesabına dahil olduğu ve duyurunun ardından petrol fiyatlarının yükseldiğidir.[1], [2]
Ham petrolden hane bütçesine geçiş
AAA'ya göre ABD'de normal benzinin ulusal ortalama litre fiyatı pazartesi günü 1,06 dolara çıktı. Bu değer bir hafta önce 1,02 dolar, bir yıl önce 0,83 dolardı ve haziran ortasından beri ilk kez 1,06 dolar eşiği aşıldı. Eyalet ortalamaları en ucuz bölgelerde litre başına yaklaşık 0,88 dolardan California'da 1,32 doların üzerine kadar değişiyor. Böylece yükselen ham petrol fiyatı, coğrafi farklılıklarla birlikte pompa fiyatında hanelerin doğrudan gördüğü bir maliyete dönüşüyor.[3]
Üç kayıt, enerji şokunun bir iletim zincirini gösteriyor: deniz güzergâhlarına ilişkin askerî ve siyasi risk, ham petrol fiyatlaması ve son kullanıcı yakıt maliyeti. Kaynaklar ham petrol ile pompa fiyatlarındaki hareketleri aynı dönemde bildiriyor, ancak iki fiyat düzeyi arasında nicel bir nedensellik hesabı sunmuyor. Mevcut kaynakların güvenle gösterdiği nokta, iki geçiş hattındaki baskının yükselen Brent ve ABD'deki 4 dolarlık benzin ortalamasıyla aynı dönemde görülmesidir.[1], [2], [3]
