Kızıldeniz güvenlik mimarisi imzalardan daha fazlasını gerektiriyor
On dört devletin deniz ittifakı, Gazze için aşamalı silahsızlanma metni ve süren ABD-İran saldırıları; güvenlik düzeninin katılım, doğrulama ve tırmanma yönetimine bağlı olduğunu gösteriyor.
Jeopolitik··Sabah
İttifak ortak görev tanımladı, iki komşu dışarıda
Suudi Arabistan ve on üç devlet, Babülmendep, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde seyrüseferi korumayı amaçlayan bir ittifak açıkladı. Riyad merkezli yapının görevleri istihbarat paylaşımı, ortak tatbikat ve deniz operasyonları. Türkiye, Mısır, Pakistan ve kıyı devletleri imzacılar arasında; Birleşik Arap Emirlikleri ile Umman listede yok. Metin başka devletlerin ulusal süreçlerini tamamladıktan sonra katılmasına açık. İmzacıların coğrafyası Kızıldeniz kıyılarının ötesine uzanıyor; Körfez devletleri, Türkiye, Pakistan, Bangladeş ve Afrika Boynuzu ülkeleri aynı yapıda yer alıyor. Avrupa Birliği heyeti toplantıya katıldı, fakat imzacı olarak açıklanmadı. Duyuru karargâhı ve görev başlıklarını tanımlıyor; ortak komuta kuralları, maliyet paylaşımı, gemi koruma ölçütleri ve ilk operasyon tarihi hakkında ayrıntı vermiyor. Üyelik çeşitliliği meşruiyet alanını genişletebilir, fakat tehdit tanımı konusunda otomatik uzlaşma sağlamaz. Ticari gemiye saldırı, kaçakçılık, mayın riski ve devletler arası çatışma aynı angajman kuralıyla yönetilemez. İttifakın kalıcılığı, bu görevleri açıkça ayırmasına bağlı.[1]
Gazze metninde uygulama hâlâ koşullu
Trump, Barış Kurulu'nun Gazze için aşamalı bir silahsızlanma planında anlaştığını söyledi. Al Jazeera'nın gördüğünü belirttiği metin, ayrıntılı yol haritası için 14 gün tanıyor; ağır silahların devreden çıkarılmasını ve ileride uluslararası istikrar gücünü öngörüyor. İsrail yorum yapmadı, Hamas İsrail yükümlülüklerini yerine getirmezse uygulamayacağını söyledi, Filistin İslami Cihadı ise anlaşma anlatımına itiraz etti. Planın sırası polis silahlarının Ulusal Komite'ye devriyle başlayıp ağır silahların devreden çıkarılmasına ilerliyor. Silahsızlanma tamamlandığında İsrail kuvvetlerinin yerini yeni Filistin polisiyle çalışan uluslararası güç alacak; takvim doğrulama organının onayıyla uzatılabilecek. Bu kadar aşamalı bir düzen, “anlaşma” kelimesinden daha fazla ölçülebilir eşik içeriyor: hangi silahın teslim edildiği, kimin doğruladığı ve karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği. Metnin uygulanabilirliği yalnız silah sayımıyla ölçülmeyecek. Ulusal Komite'nin yetkisi, yeni polis gücünün personeli, uluslararası kuvvetin görev sınırı ve İsrail çekilmesinin sırası birbirine bağlı. Taraflardan biri adımı geciktirdiğinde doğrulama organının ne yapacağı açıklanmış değil.[2]
Aktif çatışma mimarinin açık boşluğu
ABD'nin İran'daki komuta ve füze tesislerine yönelik yeni saldırıları, bölgesel düzenin yalnız deniz devriyesi ya da Gazze'deki doğrulama takviminden oluşmadığını gösteriyor. İttifakta komşu devletlerin yokluğu, Gazze metninde tarafların farklı tutumları ve ABD-İran tırmanması üç ayrı uygulama boşluğu. Kurum adları kurulabilir; işlerlik, katılmayan aktörler ile çatışan tarafların davranışında sınanacak. İttifak duyurusu, Husi saldırılarının yoğunlaştığı ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapalı olduğu bir döneme denk geliyor. Bu yüzden yalnız yeni devriye kapasitesi eklemek yeterli değil; mevcut deniz kuvvetleriyle haberleşme, tarafsız ticari gemilerin kapsamı ve bir saldırı halinde yetki zinciri de belirlenmeli. Gazze planındaki doğrulama sorunu ile deniz ittifakındaki birlikte çalışabilirlik sorunu aynı değil, fakat ikisi de kurumun sahadaki davranışa dönüşeceği noktayı tanımlıyor. Kızıldeniz'de güvenlik hizmeti aynı zamanda ticaret politikasıdır: rota değişikliği süreyi, yakıtı, sigortayı ve teslim programını etkiler. Yeni yapının değeri saldırı sayısının yanında gemilerin geçiş güveni ve maliyetinde görülecek; duyuruda bu sonuçlar için başlangıç ölçüsü yer almıyor.[3], [1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
