UAEA, denetçi erişimi kesilen İran dosyasını Güvenlik Konseyi'ne taşıyor
UAEA Yönetim Kurulu, İran'ın nükleer maddesine ilişkin bilgi eksikliği ve denetçilerin Natanz ile Fordo'ya erişememesi nedeniyle dosyayı BM Güvenlik Konseyi'ne gönderdi. 23 ülkenin desteklediği karar, Rafael Grossi'den konsey üyelerine rapor vermesini istiyor; ancak Çin ve Rusya'nın veto hakkı, yeni yaptırım olasılığını sınırlıyor.
Jeopolitik··Sabah
Kurul dosyayı New York'a gönderdi
UAEA Yönetim Kurulu, Viyana'da kabul ettiği kararla İran'ın nükleer dosyasını BM Güvenlik Konseyi'ne havale etti. İngiltere, Fransa, Almanya ve ABD'nin sunduğu metni 23 ülke destekledi. Çekimser oyların sayısı sekizdi; karara Çin, Rusya ve Nijer karşı çıktı. Karar, Genel Direktör Rafael Grossi'den İran'ın nükleer maddesine ilişkin bilgi eksikliğini ve denetçilerin erişim kaybını konseye bildirmesini istiyor. Bu adım, kurulun elindeki denetim sorununu Güvenlik Konseyi'nin gündemine taşıyor; kendiliğinden yeni bir yaptırım getirmiyor. Al Jazeera da kararı bağımsız olarak aktardı ve girişimin Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Fransa ile Birleşik Krallık tarafından başlatıldığını bildirdi.[1], [2]
Natanz ve Fordo denetçilere kapalı
BBC News'e göre denetçiler, Haziran 2025'teki 12 günlük çatışmada İsrail ve ABD saldırılarının ardından Natanz ile Fordo'ya giremedi. 28 Şubat'ta savaş başlayınca, Natanz ve Fordo bir kez daha saldırıların hedefi oldu. Kararda, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoku dahil İran'ın nükleer maddesi hakkında yeterli bilgi bulunmadığı belirtiliyor. Üst düzey ABD yetkilileri savaş başladığında yüzde 60 zenginlikteki stokun yaklaşık 440 kg olduğunu söyledi; bu sayı ABD yetkililerinin aktarımıdır. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi ise saldırıların doğrulamayı aksattığını ve bu aksamanın daha sonra karar gerekçesi yapıldığını savundu.[1]
Veto yetkisi yaptırım yolunu daraltıyor
Havale, Güvenlik Konseyi üyelerinin Grossi'nin raporunu ele almasını sağlayacak. Yeni yaptırım kararı içinse konseyin ayrıca harekete geçmesi gerekiyor. Çin ve Rusya'nın daimi üye olarak veto hakkına sahip olması, böyle bir kararın çıkmasını güçleştiriyor; iki ülkenin Viyana'daki karara karşı oy vermesi de konseydeki ayrılığı görünür kılıyor. Bu nedenle açıklanan somut değişiklik, yaptırım uygulanması değil, İran'ın denetim ve bilgi yükümlülükleri konusundaki anlaşmazlığın bir üst BM organına taşınmasıdır. Dosyanın sonraki aşaması, Grossi'nin konseye sunacağı rapor ve üyelerin buna vereceği karşılıkla belirlenecek.[1]
