IAEA, Suriye'yi yükümlülüklerine uymamakla niteleyen 2011 tarihli kararın hükümlerini uzlaşıyla sonlandırdı. Yeni yönetimin işbirliğiyle açık soruların giderildiğini belirten karar, eski dosyayı kapatıyor; ancak Suriye'nin NPT kapsamındaki yükümlülükleri ve ajansın ülkedeki nükleer madde üzerindeki denetimi sürüyor. Böylece yaklaşık yirmi yıllık kurumsal süreç yeni bir aşamaya geçti.
Jeopolitik··Gece
2011 tarihli uyumsuzluk kararı sonlandırıldı
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının 35 ülkeli Yönetim Kurulu, Suriye hakkında 2011'de aldığı uyumsuzluk kararının hükümlerini sonlandıran yeni metni 9 Eylül'de uzlaşıyla kabul etti. Arab News ve Reuters aynı kararı bildiriyor. Metni Mısır, Ürdün, Fas ve Suudi Arabistan sundu; Reuters'a göre kapalı toplantıda hiçbir ülke itiraz etmedi. Önceki karar, Suriye'nin Deyrizor'da bildirmeden bir nükleer reaktör inşa etmesini yayılmanın önlenmesi yükümlülüklerine aykırı bulmuştu. Yeni karar bu eski uyumsuzluk sürecini kapatıyor.[1], [2]
Yeni yönetimin işbirliği açık soruları giderdi
Karar, yeni Suriye yönetiminin şeffaflığını ve işbirliğini gerekçe gösteriyor. Reuters'ın aktardığı gizli ajans raporu, kurula daha önce bildirilen açık meseleler hakkındaki bütün soruların giderildiğini belirtti. Arab News, denetçilerin geçen ay biri Deyrizor'da, diğeri Suriye makamlarının gösterdiği açıklanmayan bir yerde olmak üzere iki tesisi ziyaret ettiğini yazdı. Yönetim Kurulu bu adımların ardından Suriye'nin artık yükümlülüklerine uymayan ülke statüsünde olmadığını kayda geçirdi. Dosyanın kapanması, reaktörün varlığına ilişkin önceki bulguları geri almıyor; kurumsal uyumsuzluk hükmünü sona erdiriyor.[1], [2]
Nükleer madde üzerindeki denetim sürüyor
Suriye'nin NPT yükümlülükleri ile güvence anlaşması yürürlükte kalıyor. Yeni metin Suriye'yi, Deyrizor sahasındaki kazı dahil olmak üzere ajansla işbirliğini sürdürmeye teşvik ediyor ve genel müdürden devam eden çalışmaların sonuçlarını kurula uygun görüldükçe bildirmesini istiyor. Reuters, ajansın ülkede yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali bulduğunu, malzemenin artık IAEA denetiminde olduğunu ve Suriye'de kalacağını aktardı. Kurulun 2011 kararını sonlandırması bu güvence düzenini ortadan kaldırmadı; değişen unsur, geçmiş uyumsuzluk dosyasının statüsü oldu.[1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
