Trump Hürmüz önerisini reddetti, İran aracılar üzerinden yanıt bekliyor
Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bir hafta içinde açma önerisini kamuoyu önünde reddetti. Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Washington’ın kesin görüşünün aracılar üzerinden henüz Tahran’a ulaşmadığını ve kararlarını yanıt gelince vereceklerini söyledi. Öneri, boğazın açılmasını ABD’nin deniz ablukası ile yaptırımlarına ilişkin adımlara bağlıyor. Yeni bir anlaşma açıklanmadı; kamuya açık ret ile diplomatik kanaldaki süreç ayrı aşamalarda.
Jeopolitik··Akşam
Yedi günlük öneriye kamuoyu önünde ret
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere İran'ın Hürmüz Boğazı'nı bir hafta içinde açma önerisini reddettiğini söyledi. Tahran'ın teklifi, su yolu açıldıktan sonra nükleer görüşmelere dönülmesini de öngörüyor. İran, bu sırada Washington'dan İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmasını, dondurulmuş varlıkları serbest bırakmasını ve petrol yaptırımlarını kaldırmasını istiyor. Trump öneriyi kabul edilemez bulduğunu ve boğazı ABD'nin denetlediğini ileri sürdü; denetime ilişkin sözleri bağımsız olarak doğrulanmış bir durum değil, onun beyanı. Normal koşullarda dünya petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği su yolu, şubatta başlayan savaştan beri olağan gemi trafiğine büyük ölçüde kapalı. Kamuya açık ret, görüşmelerin koşullarını değiştirdi; ancak aracılar üzerinden iletilen resmî yanıtın yerini almadı.[1], [2]
Araghchi aracıların getireceği görüşü bekliyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD başkanının ilk tepkisini duyduklarını, ancak aracıların Washington'ın kesin görüşünü Tahran'a henüz iletmediğini söyledi. Bu mesaj geldiğinde sonraki adımı belirleyeceklerini açıkladı. Böylece Trump'ın gazetecilere yaptığı açıklamaya karşın teklif, diplomatik kanalda yanıtsız kalmayı sürdürüyor. Araghchi, boğazın açılmasını veya görüşmelerin ilerlemesini İran'ın açıkladığı şartlara bağladı; bunları New York'taki temaslarda ortaya koyup aracılar yoluyla ABD'ye ilettiklerini belirtti. Çözüm için müzakere gerektiğini söylerken baskı altında haklarından vazgeçmeyeceklerini de ifade etti. Bu açıklamalar, Washington'ın koşulları kabul ettiği veya boğazın açılacağı bir gün üzerinde uzlaşıldığı anlamına gelmiyor.[1], [2]
Önerilen takvim koşullara bağlı kalıyor
Araghchi, yedi günlük sırayı cuma günü Birleşmiş Milletler toplantıları sırasında anlatmıştı. Söylediğine göre ABD'nin kabulünden sonra ilk adımlar dört ya da beş gün sürecek, gemi geçişi altıncı gün başlayabilecek, nükleer görüşmeler yedinci gün açılabilecekti. Washington'dan beklenen adımları iki ülke arasındaki haziran mutabakatına bağladı. Teklifte bütün cephelerde ateşkes isteği ve uluslararası nükleer denetçilerin İran'ın hasarlı tesisleri ile zenginleştirilmiş uranyum stokunu incelemek üzere dönmelerini sağlayacak bir düzen de yer alıyor. Bunlar uygulanmış önlemler değil, önerinin parçaları. Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yapan Umman, tarafları görüşmeyi sürdürmeye ve güvenli geçişi korumaya çağırdı. Umman Dışişleri Bakanı Seyyid Badr bin Hamad bin Hamud el-Busaidi bu çağrıyı BM Genel Kurulunda yaptı. Trump'ın reddi ve Tahran'ın aracılı yanıtı beklemesi nedeniyle takvimin üzerinde anlaşılmış bir başlangıç günü bulunmuyor.[1], [2]
