Anwar İbrahim, Malezya’da ağırladığı Min Aung Hlaing ile 8 Ekim’de görüşmesinin ardından Myanmar’ın bölgesel toplantılara yeniden katılmasına yardımcı olacağını söyledi. İki lider, Myanmar vatandaşlarının geri gönderilmesini de görüştü ve dönüşlerin gönüllü, güvenli olacağını belirtti. Diplomatik açılım, ASEAN’ın Myanmar’ı üst düzey siyasi toplantılardan dışladığı ve hak örgütlerinin geri dönüşlerin güvenliğine itiraz ettiği döneme denk geliyor.
Jeopolitik··Akşam
Anwar, bölgesel ilişkilere dönüş için destek verdi
Malezya Başbakanı Anwar İbrahim, Myanmar’ın askerî destekli cumhurbaşkanı Min Aung Hlaing’i 8 Ekim’de ağırladı. İki lider görüşmelerinin ardından ortak basın toplantısı düzenledi. İki günlük ziyaret, Min Aung Hlaing’in nisanda cumhurbaşkanı olmasından sonra Malezya’ya yaptığı ilk ziyaret. Anwar, işbirliğini artıracağını ve Myanmar’ın özellikle ASEAN adıyla bilinen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği üzerinden bölgesel ilişkilere yeniden katılmasına yardımcı olacağını söyledi.[1]
Myanmar vatandaşlarının geri gönderilmesi de görüşmenin konuları arasındaydı. Anwar, Malezya’dan gönderilen 10.493 kişiyi Myanmar’ın kabul ettiğini söyledi. Min Aung Hlaing, Malezya’da tutulan daha fazla göçmeni mümkün olan en kısa sürede kabul edeceklerini belirtti. İki lider, dönüşlerin gönüllü, güvenli ve insan onuruna uygun olacağını açıkladı. Bu sözün bütün etnik grupları kapsadığını da belirttiler.[1], [2]
Geri göndermenin giderini Myanmar üstlenecek
Anwar, geri gönderme işlemlerini Myanmar’ın kolaylaştıracağını ve giderlerini tümüyle karşılayacağını duyurdu. Şimdiye kadar dönenler uçaklar ve donanma gemileriyle taşındı. Malezya İçişleri Bakanlığı ile Myanmar’daki ilgili bakanlık, sonraki aşamaları görüşmeyi sürdürüyor. Anwar, Malezya’nın göçmen merkezlerinde tutulan 3.000 ile 4.000 Myanmar vatandaşının daha bu aşamalarda geri gönderilmesinin öngörüldüğünü söyledi. Böylece ortak görüşmede mali sorumluluk ve sonraki gönderimlerin kapsamı da açıklandı.[2]
Malezya Başbakanı, kalan gönderimlerde kurallara uyulacağını; kişilerin geçmişinin araştırılacağını ve vatandaşlıklarının doğrulanacağını belirtti. Bu incelemenin içinde adli sicil denetimi de bulunacak. Liderler ayrıca ticaret, enerji, güvenlik ve ekonomik işbirliğini görüştü. Geri gönderme düzenlemeleri, Anwar’ın daha geniş işbirliği sözüyle birlikte gündeme geldi. Buna karşılık Myanmar’ın ASEAN’ın üst düzey toplantılarından dışlanması sürüyor; ortak görüşmede bu sınırlamanın kaldırıldığı açıklanmadı.[1], [2]
ASEAN’ın sınırlaması ve hak örgütlerinin itirazları sürüyor
ASEAN, kendi barış planında yeterli ilerleme sağlanamadığı gerekçesiyle Myanmar’ı 2021’den beri üst düzey siyasi toplantılara almıyor. Min Aung Hlaing’in o yıl yaptığı darbenin ardından başlayan iç savaş sürüyor. Nisanda cumhurbaşkanı seçilmesine yol açan oylama yaygın biçimde meşru görülmüyor. Malezya ziyareti, bu koşullarda Myanmar’ın uluslararası ilişkilerini yeniden geliştirmeye yönelik diplomatik girişimlerin bir parçası olarak yapılıyor.[1]
İnsan hakları örgütü Human Rights Watch, 7 Ekim’de Anwar’dan Myanmar liderine hak ihlallerini durdurması için baskı yapmasını istedi. Örgüt, zorla geri gönderme olarak nitelendirdiği planların da durdurulmasını talep etti. Hak örgütleri, Anwar’ı Myanmar’daki cumhurbaşkanlığına meşruiyet kazandırmakla suçluyor. Geri gönderilenler arasında Müslüman Rohingya azınlığından kişilerin bulunup bulunmadığı belirsiz. Myanmar’da zulüm gören ve vatandaşlıktan dışlanan bu topluluğun durumu, güvenli dönüş sözünün neden tartışıldığını açıklıyor.[1]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
