Mekke savunma anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonu’ndan geçti
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma anlaşmasının onaylanmasına ilişkin teklif, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, askerî yardım için talep ve değerlendirme gerektiğini, yurt dışında asker görevlendirmede anayasal kuralların geçerli olduğunu söyledi. Genel Kurul aşaması sürerken, muhalefet milletvekilleri anlaşmanın getirdiği yükümlülükleri sorguladı; diğer iki ülke kendi onay işlemlerini tamamladı.
Jeopolitik··Öğle
Komisyon kabulünün ardından Genel Kurul aşaması var
TBMM Dışişleri Komisyonu, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasını uygun bulan teklifi 27 Ekim’de kabul etti. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, anlaşmayı 7 Ağustos’ta imzalamıştı. Diğer iki ülke kendi iç onay işlemlerini tamamladı. Türkiye’de ise teklifin Genel Kurul’da da görüşülmesi gerekiyor. Milletvekilleri, komisyon toplantısında askerî yardım koşulları, yurt dışında asker görevlendirme yetkisi ve anlaşmaya başka ülkelerin katılması hakkında hükümete sorular yöneltti.[1], [2]
Teklif, ağustostaki imzanın ardından anlaşmanın uzun süre Meclis’e getirilmemesine yönelik eleştiriler sonrasında 20 Ekim’de sunulmuştu. Komisyon oylamasında iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi ile Milliyetçi Hareket Partisi’nin yanı sıra muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi de kabul yönünde oy kullandı. Türkiye’deki onay işlemi henüz Genel Kurul aşamasını tamamlamış değil.[1], [2]
Askerî yardım için talep ve değerlendirme gerekiyor
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, üye ülkelerden birine askerî yardımın kendiliğinden başlamayacağını söyledi. Açıklamasına göre önce ilgili ülkenin talebi, ardından nesnel bir değerlendirme gerekiyor. Gümrükçü, o aşamada anlaşma kapsamında öngörülen askerî konuşlandırma bulunmadığını belirtti. Türk askerinin başka bir ülkede görevlendirilmesinde Anayasa’nın 92. maddesinin geçerli olduğunu vurguladı. Pakistan’ın nükleer kapasitesi sorulduğunda ise anlaşmada nükleer silahlarla ilgili hüküm bulunmadığını söyledi.[1]
Milletvekilleri, anlaşmanın neden 10 yıllık bir süreyle yapıldığını da sordu. Gümrükçü, süreye ilişkin düzenlemeleri açıklarken Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile NATO anlaşmasına değindi. Güvenlik kapsamına ilişkin açıklamasında ise tehditlerin genel biçimde tanımlandığını, ortak ve açık bir düşmanın belirlenmediğini söyledi.[1]
Yeni üyeler için mevcut tarafların onayı aranıyor
Gümrükçü’ye göre yeni ülkelerin katılımı mevcut üç tarafın ortak onayına bağlı; Türkiye’de bunun için ayrıca TBMM onayı gerekiyor. Komisyon Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın bölgesel caydırıcılığı ve barışı güçlendirmeyi amaçladığını savundu. Muhalefet milletvekilleri ise askerî yükümlülüklerin kapsamını ve Yemen’deki çatışmaya katılma riskini sorguladı. Millî Savunma Komisyonu’nun değerlendirme sunmaması da tartışıldı. Oktay, bu komisyondan çalışma ve rapor istediğini, ancak olumsuz yanıt aldığını anlattı.[1]
Anlaşmayı sorgulayan İYİ Parti milletvekili Metin Ergun, Türkiye’nin hangi güvenlik açığını kapatmayı amaçladığını ve diğer ülkelerin hangi gereksinimini karşıladığını sordu. CHP milletvekili Oğuz Kaan Salıcı da savunma konusundaki bir anlaşma hakkında Millî Savunma Komisyonu’nun görüş bildirmemesini eleştirdi. Oktay ise tarafların bölgesel barış ve istikrar hedefini paylaşan ülkelerin katılabileceğini söyledi.[1]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
