İmza, inceleme, yürürlük

Enerji Bakanlığı, 123 anlaşmasının imzalandığını ve Kongre'ye iletileceğini açıkladı. Bu sıra önemlidir: imza iki hükümetin metin üzerinde anlaştığını gösterir; Kongre incelemesi tamamlanmadan anlaşmanın bütün siyasi ve hukuki eşikleri geçildiği söylenemez. Kongre Araştırma Servisi'nin 123 anlaşmaları çerçevesi de inceleme aşamasını yürürlüğe eşitlememek gerektiğini gösteriyor.[2], [3]

Trump ertesi gün onayı Riyad'ın İsrail'le ilişkileri normalleştirmesine 'tümüyle bağlı' ilan etti. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, paylaşım öncesinde Suudi yönetimine danışılmadığını söyledi; haber yayımlandığında Riyad'dan kamuya açık bir kabul de yoktu. Bu nedenle koşul, ortaklaşa kabul edilmiş bir anlaşma maddesi değil, ABD Başkanı'nın açıkladığı bir siyasi pozisyondur.[1]

“Zenginleştirme yok” cümlesinin sınırı

NPR'ın erişilebilir ortak yayınındaki hukuki ayrım daha dardır: anlaşma ve eşlik eden protokol, üçüncü ülkede üretilmiş yakıtın ABD teknolojisiyle zenginleştirilmesini açıkça yasaklamıyor. Bu, faaliyete verilmiş olumlu bir izinle aynı şey değildir. Metindeki yasağın yokluğu, gelecekteki lisansların, uygulama düzenlemelerinin ve denetim koşullarının neye izin vereceği sorusunu açık bırakır.[1]

Haberde ayrıca anlaşmanın BAE ile yapılan düzenlemedeki 'altın standart' niteliğinde zenginleştirme yasağını ve IAEA Ek Protokolü şartını taşımadığı belirtiliyor. Bu eksikler tek başına kötüye kullanım kanıtı değildir; ancak Trump'ın kamuya açık 'zenginleştirme olmayacak' güvencesinin hangi bağlayıcı metinde, hangi doğrulama mekanizmasıyla uygulanacağını sormayı zorunlu kılar.[1], [2]

Dört gözlenebilir eşik

Kurumsal sürecin sonraki aşaması dört gözlenebilir gelişmede somutlaşacak: anlaşmanın Kongre'ye hangi eklerle iletildiği, inceleme sırasında hangi koşulların bağlayıcı metne girdiği, Suudi Arabistan'ın normalleşme şartına nasıl yanıt verdiği ve zenginleştirme ile denetimi düzenleyen uygulama belgelerinin ne söylediği. Bu dört gelişme netleşmeden normalleşmenin anlaşmayı kesin olarak açacağı ya da kapatacağı söylenemez. Şimdilik imzalı metin ile sonradan açıklanan siyasi koşul arasında kurumsal bir boşluk bulunuyor.[2], [1], [3]