Maddi arşivler iki tarihi yazılı kayıtların ötesine taşıyor
Chang'e-6 kayaçları Ay çarpmalarını üç milyar yıla yayıyor; eski patojen genomları ise uzak Avrasya topluluklarını yaklaşık 5.300 yıl önce bağlıyor. İki çalışma, örnekleme sınırlarını koruyarak maddeden derin tarih kuruyor.
Bilim··Sabah
Bir kayaç kümesi Ay'ın çarpma zamanını uzatıyor
Science Advances çalışması, Chang'e-6'nın Ay'ın arka yüzünden getirdiği çarpma eriyiği kayaçlarını 40Ar/39Ar jeokronolojisiyle inceledi. Ekip yaklaşık 4,33 ile 1,13 milyar yıl arasındaki yaşları buldu ve bu dağılımı kısa, yoğun tek bir dönem yerine bombardıman şiddetinin uzun süreli azalması olarak yorumladı. Örneklerin tek iniş alanından gelmesi önemli bir sınırlılık; arka yüzden gelecek ikinci bir örnek kümesi çıkarımın ne kadar temsilî olduğunu ölçebilir.[1]
Üç genom kıtalar arası bir dallanma gösteriyor
Nature Communications çalışması, Doğu Avrasya'dan 8.000-400 yıl öncesine ait 1.400 insan kalıntısını taradı ve biri Doğu Asya'dan üç tarih öncesi Yersinia pestis genomu elde etti. Bu genomlar yayımlanmış 136 genomla birleştirildiğinde İskandinavya, Orta Avrupa ve kuzey Çin'i bağlayan, yaklaşık 5.300 yıl öncesine tarihlenen bir dallanma bulundu. Düşük genetik uzaklık 7.500 kilometreyi aşan bağlantıyla uyumlu; soyağacı kesin güzergâhı veya yönü göstermiyor.[2]
Ortak mekanizma korunmuş maddeden çıkarım
Ay kayaçları çarpma zamanını, patojen DNA'sı ise soy ve temas örüntüsünü koruyor. Ortak mekanizma doğrudan gözlem değil, hayatta kalan maddi izlerden model ve tarihleme yoluyla geçmiş kurmaktır. Çalışmalar farklı zaman ölçeklerini ve farklı soruları ele alıyor; aralarında ortak neden iddiası yok. İzlenebilir sınama da her yöntem için ayrıdır: yeni arka yüz örnekleri yaş dağılımını, Orta Asya'dan eklenecek genomlar ise Avrasya dallanmasının dayanıklılığını ve olası yönünü güçlendirebilir veya zayıflatabilir.[1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
