ESA tutulmayı canlı yayımlarken PUNCH bir fırtına varışını 30 dakikaya indirdi
ESA 12 Ağustos tutulmasını Teruel'den canlı yayımlayacak; NASA'nın PUNCH görevi ise bir koronal kütle atımının Dünya'ya varışını geriye dönük sınamada 30 dakika içinde yeniden kurdu.
Bilim··Öğle
ESA, 12 Ağustos tutulmasını Teruel'den canlı yayımlayacak
Avrupa Uzay Ajansı 5 Ağustos'ta, 12 Ağustos'taki tam Güneş tutulmasını İspanya'nın Teruel ilindeki Observatorio Astrofísico de Javalambre'den ESA Web TV ve YouTube üzerinden canlı yayımlayacağını duyurdu. Yayın noktasında tamlık evresi 1 dakika 21 saniye sürecek; tamlık çizgisi Grönland, İzlanda, Portekiz'in kuzeydoğusu ve İspanya'dan geçiyor. Yayına, tamlık çizgisi üzerindeki iki noktadan daha canlı bağlantı verilecek: León'daki ESA halka açık etkinliği ve Frómista. Programda ajansın Güneş'i inceleyen Solar Orbiter, Smile ve Proba-3 görevleri anlatılacak; ESA Bilim Direktörü Carole Mundell ile gözlemevi müdürü Javier Cenarro da yayına katılıyor. ESA, kısmi evrelerde Güneş'e ancak onaylı tutulma gözlüğüyle bakılabileceğini, çıplak gözle bakmanın yalnızca tamlık süresince güvenli olduğunu vurguluyor. Duyuru, tutulmaya günler kala izleyiciye nereden ve hangi kanallardan bakılacağını kurumsal bir yayın planıyla sabitliyor. Aynı plan, ajansın Güneş'i gözleyen görevlerini tutulmanın tam anıyla aynı ekranda topluyor ve kamu erişimini güvenlik uyarısıyla birlikte sunuyor. Teruel'deki gözlemevi ana stüdyo işlevi görürken León ve Frómista, çizgi üzerindeki ek bakış açılarını canlı olarak taşıyor.[1]
PUNCH bir CME varışını 30 dakika içinde yeniden kurdu
Aynı Güneş gündeminin ölçüm tarafında NASA, iç Güneş sistemini dört uyduyla ve dört dakikada bir görüntüleyen PUNCH görevinin, 31 Mayıs 2025'te Güneş'ten ayrılan bir koronal kütle atımının Dünya'ya varışını 30 dakika içinde yeniden kurduğunu bildirdi. Bugün kullanılan yöntemler yaklaşık beş saatlik pencereler veriyor; NASA iyileşmeyi bugünkü yöntemlere göre yaklaşık on kat olarak tanımlıyor. Tahmin, atımın Güneş'ten ayrılmasından 12 saat sonra, öngörülen varıştan 8 saat önce yapıldı. Görevin baş araştırmacısı, Boulder'daki Southwest Research Institute'tan Craig DeForest. Sonuç bir COSPAR bilimsel toplantısında sunuldu; makale Space Weather dergisinde hakem sürecinde. Phys.org'un aktardığı NASA açıklamasına göre elde tek bir geriye dönük olay var ve iddia hakem sürecini tamamlamadı. NASA bunu doğrulanmış bir tahmin başarımı yerine bir kavram kanıtı olarak konumlandırıyor. Yine de ajans, Güneş fırtınasının Dünya'ya varış zamanını bugünkü operasyonel pencerelerden çok daha dar bir aralıkta yeniden kurduğunu söylüyor. Dört uydunun dört dakikalık görüntü sıklığı, iç Güneş sistemindeki atımın yolunu daha sık örnekleyen düzeni tanımlıyor.[2]
Kamu yayını ve varış ölçümü aynı Güneş haftasında
İki gelişme, uzay ajanslarının Güneş'i kamuya ve operatörlere nasıl sunduğunu aynı haftada yan yana koyuyor. ESA tarafında 12 Ağustos tutulması, Teruel'deki gözlemevinden ve León ile Frómista'dan canlı hatlarla izlenecek bir yayın takvimine bağlanıyor; Solar Orbiter, Smile ve Proba-3 de o yayında anlatılacak. NASA tarafında PUNCH, 31 Mayıs 2025 atımını 30 dakikalık bir varış aralığına oturtan geriye dönük bir sınama sunuyor; güncel yöntemlerin yaklaşık beş saatlik pencerelerine karşı NASA bunu yaklaşık on kat iyileşme diye tanımlıyor. Tutulma duyurusu izleyici güvenliği, onaylı gözlük uyarısı ve canlı erişim üzerine kurulu. PUNCH açıklaması ise koronal kütle atımının varış zamanını daha dar ölçmeye ve bunu COSPAR toplantısı ile Space Weather hakem sürecine taşımaya dönük. Birlikte okunduklarında, bir ajans Güneş'in Dünya'dan izlenebilir anını yayın altyapısıyla planlarken diğeri Güneş'ten kopan bir plazma bulutunun varışını, dört uyduyla daha sık görüntülenen iç Güneş sistemi verisi üzerinden sınamış oluyor. Her iki ajans da Güneş'i gökyüzünde bir manzara olmanın ötesinde, zamanı ve erişimi ayarlanması gereken bir nesne olarak ele alıyor. Biri kamuya bakış yolunu öne çıkarıyor, diğeri varış saatinin ölçüm darlığını.[1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
