RHIC baryon sayısını gluonlara veriyor; süpernovada manyetar doğuyor, Cavendish çok küçük yüklü parçacıkları arıyor
Brookhaven'daki çarpışma verileri proton kimliğinin Y biçimli gluon kavşağında taşındığını gösteriyor; Einstein Probe'un X-ışını parlaması yeni bir manyetara işaret ediyor; Fermilab ekibi Cavendish düzeneğini karanlık madde adaylarını süzmek için öneriyor.
Brookhaven National Laboratory'deki STAR dedektörü, 2000 ile 2026 başı arasında Relativistic Heavy Ion Collider'da toplanan verilerde demet eksenine dik yönde beklenenden yaklaşık iki kat fazla baryon gördü. Ders kitapları baryon sayısını protonun üç kuarkına eşit paylaştırıyor; Science'ta yayımlanan çalışma, sayının Y biçimli bir gluon kavşağında taşınmış olabileceğini öne sürüyor. Yazarlar, kavşağın kuarklardan daha kolay durdurulabileceğini ve durduğunda vakumdan yeni kuarklar çekerek yeni bir baryon oluşturabileceğini anlatıyor; kuarklar ise demet borusunda ilerlemeye devam edebiliyor. Elektrik yükünün dağılımıyla karşılaştırma, duran kuark sayısının gözlenen baryon fazlasını açıklamaya yetmediğini gösterdi. RHIC'in veri alımı 2026 başında sona erdi.[1]
X-ışını parlaması süpernovada manyetar doğumunu işaret ediyor
Einstein Probe uydusu EP250827b adlı zayıf bir X-ışını parlamasını kaydetti; Zwicky Transient Facility 5,5 saat sonra görünür ışıkta SN 2025wkm süpernovasını bulunca sinyal doğrulandı. Hakem sürecinden geçen The Astrophysical Journal Letters çözümlemesi, hidrojen ve helyum izi taşımayan, enkazı saniyede yaklaşık 40.000 km hızla dağılan bir Tip Ic-BL süpernova ile eşleştirdi. Parlaklık yaklaşık 20 gün boyunca bir düzlükte kaldı; bu, Einstein Probe'un bulduğu dört X-ışını parlamalı süpernova arasında ilk kez görüldü. Ekip, düzlüğü radyoaktif çürümeyle açıklayamayınca merkezde dönen bir manyetar modelini oturttu; manyetik alan yaklaşık 5×10¹⁴ gauss ve dönüş periyodu 1,9 ms olarak hesaplandı. Manyetar doğrudan saptanmadı; ışık eğrisinden çıkarıldı.[2]
Cavendish düzeneği çok küçük yüklü parçacıkları süzebilir
Fermilab, Stanford ve Delaware Üniversitesi'nden bir ekip, elektrik yükü elektron yükünün çok küçük bir kesirini taşıyan varsayımsal parçacıkların klasik Cavendish deneyinin güncellenmiş biçimiyle aranabileceğini hesapladı. Physical Review Letters'ta yayımlanan çalışma, salınımlı bir Faraday kafesinin içinde Coulomb ve Gauss yasalarından sapma arıyor; sıradan yüklü parçacıklar kafesi geçemezken çok küçük yüklü olanlar geçip ölçülebilir bir alan bırakabilir. Hesap, karanlık maddenin trilyonda birinden azını oluştursalar bile bu parçacıkların yakalanabileceğini söylüyor ve mevcut ya da planlanan hızlandırıcı deneylerinden üç kat daha duyarlı olabileceğini öne sürüyor. İlk yazar Harikrishnan Ramani, Stanford'da Kent Irwin grubuyla bir ilk örnek geliştirdiklerini ve sonuçları birkaç yıl içinde beklediklerini söylüyor; ortada henüz ölçüm yok.[3]
