Uçak ölçümleri Amazon’daki karbon kaybında yangınların payını izledi
On beş yıllık uçak gözlemleri, Amazon’un ortalamada tuttuğundan fazla karbon saldığını ve yangın kayıplarının yangın dışındaki karbon alımını aştığını gösteriyor. Hakemli çalışma, atmosfer profillerini arazi kullanımı ve iklim bilgileriyle birleştiriyor. Kuraklık ve insan kaynaklı bozulmanın görüldüğü dönemlerde kayıplar artıyor. Ekosistemin karbon alımına ilişkin hesaplar belirsizlik taşırken ölçümler bütün orman için bir çöküş tarihi belirlemiyor.
Bilim··Gece
Uçuşlar ormanın atmosferdeki bilançosunu izledi
Uçak gözlemleri, Amazon’un on beş yıllık ortalamada tuttuğundan fazla karbon saldığını gösteriyor.[1], [2]
Ekip, 2010 ile 2024 arasında Brezilya Amazonu’ndaki dört noktadan 1.017 atmosfer profili topladı. Havanın taşınmasına ilişkin hesaplar, bölgesel tahmini uçuş noktalarının ötesine genişletti. Bu mekânsal kapsam, örneklerin atmosferdeki taşınımla birleştirilmesinden geliyor. Ormanın her bölümünde karadan ya da havadan doğrudan ölçüm yapıldığı anlamına gelmiyor; uçuşlar bölgesel hesabın gözlemsel temelini oluşturuyor.[1]
Yangın kaybı hesaplanan alımı aşıyor
Yıllık ortalama net salım 0,32 milyar ton karbon, belirsizlik ise 0,08 milyar ton olarak hesaplandı. Yangın salımı ortalama 0,40 milyar tondu; belirsizlik 0,07 milyar tondu. Yangın dışındaki alışverişte 0,08 milyar ton alım hesaplandı. Ancak 0,12 milyar tonluk belirsizlik, net alımın olmadığı durumu da kapsıyor. Bu sayılar karbondioksitin değil, karbonun kütlesini gösteriyor.[1]
Kuraklık gözlenen insan etkisini büyütüyor
En yüksek yıllık net kayıp 2024’te görüldü. Hakemli tek çalışma, bütün Amazon üzerinde kontrollü deney yapmak yerine atmosfer gözlemlerini bozulma ve iklim bilgileriyle birleştiriyor. Eksik uçuşlar ile bölgesel taşınım varsayımları hesapta belirsizlik oluşturuyor. Bozulmuş ve kurak koşullarda kayıpların artması, bütün ormanın kaçınılmaz biçimde çökeceği bir tarihi belirlemiyor.[1]
