Yüksek basınç, manto mineralini demirce ve magnezyumca zengin bölgelere ayırdı
Yüksek basınçta ferroperiklaz, demirce ve magnezyumca zengin oksitlere ayrıldı. Hesaplamalar, bu davranışın büyük kayalık gezegenlerin derinlerinde daha kolay biçim değiştiren bir katman oluşturabileceğine işaret ediyor. Hakemli tek çalışma, laboratuvar bulgusunu gezegen modelleriyle birleştiriyor. Süper Dünya sınıfındaki gezegenlerin iç yapısına ilişkin bu öneri, bir ötegezegenin içinde doğrudan gözlenen bir katmana dayanmıyor; gezegenin bileşimi de sonucu etkiliyor.
Bilim··Akşam
Bir mineral, kimyasal bileşimi farklı bölgelere ayrıldı
Hakemli tek laboratuvar ve hesaplama çalışmasında ferroperiklaz, aşırı koşullarda bileşimi farklı bölgelere ayrıldı. Dünya’nın alt mantosunda yaygın olan bu oksit minerali, magnezyum ve demir içeriyor. Yaklaşık 200 GPa basınçta ve yüksek sıcaklıkta ortaya çıkan ürünlerde bu metallerin oranları farklıydı. Kristal yapı ölçümleri ile deney sonrasında örneklerin kimyasal incelemesi, demirce ve magnezyumca zengin bölgelerin oluştuğu bulgusunu destekledi.[1]
Ayrışma çoğu kez erimeden önce gerçekleşti
Deneyler, Dünya’nın içindeki basınçların ötesine uzandı. Ayrışma gözlemlerinin çoğu, malzeme erime sınırına ulaşmadan elde edildi. Hesaplamalar da basınç yükseldikçe ayrışmanın daha elverişli olduğunu ortaya koydu. Dünya mantosundaki basınç yaklaşık 135 GPa düzeyine çıkıyor ve bu dönüşümle ilişkili değerin altında kalıyor. Dolayısıyla büyük kayalık gezegenlerin daha derin bölgelerindeki mineral davranışı, Dünya’dakinden farklı koşullarda ele alınıyor.[1]
Gezegen modelleri derinde kolay biçim değiştiren bir katman öneriyor
Dünya benzeri bileşim kullanan modellerde, yaklaşık 1,5 Dünya kütlesinden daha ağır gezegenlerin manto tabanı 200 GPa değerini aşabiliyor. Araştırmacılar demirce zengin ürünün çökerek daha kolay akan bir katman oluşturabileceğini belirtiyor. Bu öneride çekirdek ile manto arasındaki ısı geçişi ve mekanik bağlantı değişebilir. Gezegen katmanı doğrudan gözlenmiş değil; daha yüksek basınçta yeniden karışma olasılığı da açıklığa kavuşmadı.[1]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
