Eski buzullaşma güçlenirken kuzey kaynaklı derin su genişledi
Fosil balık kalıntılarındaki kimyasal izler, yaklaşık 2,73 milyon yıl önce ekvatoral Atlantik’te kuzey kaynaklı derin suyun genişlediğine işaret ediyor. Hakemli araştırmada bu suyun Geç Pliyosen’de yaklaşık 3.000 metreyle sınırlı kalırken Erken Pleyistosen’de yaklaşık 4.000 metreye ulaştığı yorumlandı. Yeniden kurulan dağılım, dolaşım hızının yanı sıra farklı su kütlelerinin özelliklerinden de etkileniyor.
Bilim··Sabah
Derin suyun erişimi yaklaşık 4.000 metreye genişledi
Friso de Graaf ve çalışma arkadaşlarının hakemli araştırması, Kuzey Yarımküre buzullaşmasının yaklaşık 2,73 milyon yıl önce güçlendiği dönemde ekvatoral Atlantik’te kuzey kaynaklı derin suyun daha geniş yer kapladığına işaret ediyor. Karşılaştırma, bu suyun erişimini Geç Pliyosen’de yaklaşık 3.000 metre, Erken Pleyistosen’de ise yaklaşık 4.000 metre olarak yeniden kuruyor. Bulgular, eski okyanustaki su kütlelerinin mekânsal dağılımını anlatıyor.[1]
Buzul ve buzularası dönemler arasındaki farklar, bu iki jeolojik dönem arasındaki daha uzun geçişe göre küçük kaldı. Kuzey kaynaklı suyun kapladığı alan, kuzeydeki dolaşımın yanı sıra güney kaynaklı suyun yoğunluğundan ve ne ölçüde yayıldığından da etkilenebiliyor. Bu nedenle çökel örneklerinden yeniden kurulan yayılım, Atlantik’teki devrilme dolaşımının hızına veya gelecekteki değişimin tarihine doğrudan çevrilemiyor.[1]
Balık fosilleri eski su kütlelerinin izini taşıdı
Araştırmacılar, ekvatoral Atlantik’teki Ceará Yükseltisi’nde üç sondaj alanından balıklara ait fosilleşmiş dişler ve kemik parçaları aldı. Kalıntıların neodimyum izotop bileşimi, su kütlesinin kökenini izlemek için kullanıldı. Okyanus Sondaj Programı (ODP) kapsamında 925, 927 ve 929 numaralarını taşıyan alanlar sırasıyla 3.042 metre, 3.313 metre ve 4.357 metre derinlikte bulunuyor. Bu alanlar farklı derinliklerin karşılaştırılmasını sağladı.[1]
Ceará’daki üç alandan sırasıyla 30, 27 ve 29 örnek incelendi. Sonuçlar, Kuzey Atlantik ve Güney Okyanusu’ndan elde edilen ölçümlerle karşılaştırıldı. Kuzey Atlantik’te 3.426 metre derinlikte bulunan U1313 alanı da bu karşılaştırmaya katıldı. Kuzey ve ekvatoral alanlar arasındaki izotop farkı Geç Pliyosen’de sürerken Erken Pleyistosen’de kayboldu. Ekip bunu, kuzey kaynaklı suyun genişlediğini destekleyen bir bulgu olarak yorumladı.[1]
Neodimyum, karbondan farklı bir gösterge sundu
Neodimyum, su kütlelerinin izlenmesinde biyolojik üretim ve organik maddenin ayrışması gibi süreçlerden karbon izotopları kadar etkilenmiyor. Karbon izotoplarının dağılımı, hava ile deniz arasındaki gaz alışverişiyle de değişebiliyor. Ekip, buzullaşmanın güçlendiği geçiş boyunca derin Atlantik’in yapısına ilişkin eski yorumları bu farklı kimyasal göstergeyle yeniden ele aldı.[1]
Ceará örneklerinin ölçümleri, Birleşik Krallık’taki Londra Üniversitesi Koleji’nin LOGIC laboratuvarında yapıldı. İncelemede çok toplayıcılı kütle spektrometresi kullanılarak her örnek için 30 ölçüm alındı. Son belirsizlik hesabında iç veya dış tekrarlanabilirlikten daha büyük değer seçildi. Araştırmacılar, çökelden gelebilecek neodimyumu ve güneydeki su kütlesinin başlangıç bileşimini de değerlendirdi. Çökel kanıtlarındaki eksikler nedeniyle bazı alternatif açıklamalar bütünüyle dışlanamadı.[1]