NICER’in uzay istasyonundaki X ışını gözlemleri sona erdi
NASA, yönlendirme mekanizmasındaki arızaya ilişkin incelemelerin ardından Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki X ışını teleskobu NICER’in bilim faaliyetini sonlandırdı. Ekip, sekiz yıllık gözlem arşivini tamamlayıp aygıtı istasyondan ayırmaya hazırlanacak. 2017’de fırlatılan teleskop, nötron yıldızlarının içindeki yoğun maddeyi inceledi ve pulsar sinyalleriyle uzayda yön bulmanın mümkün olduğunu gösterdi. Başlangıçta öngörülen ana görev süresi 18 aydı.
Bilim··Sabah
Sekiz yıllık X ışını gözlemleri arşivleniyor
ABD uzay ajansı NASA, Nötron Yıldızı İç Yapısı Gezgini olarak adlandırılan NICER’in bilim faaliyetini sonlandırdı. Uluslararası Uzay İstasyonu’na bağlı teleskop, uzaydaki cisimlerden gelen X ışınlarını gözlüyordu. NASA’nın 17 Kasım açıklamasına göre görev ekibi, sekiz yıla yayılan gözlemlerin arşivini tamamlıyor. İstasyon uzmanları da bilim aygıtının görevden çıkarılmasına ilişkin hazırlıkları yürütüyor.[1]
Sonraki işlemler arasında aygıtın istasyonun sancak tarafındaki güneş paneli yakınından ayrılması bulunuyor. Teleskobun gözlem hedefleri, içlerinde olağanüstü yoğun madde barındıran nötron yıldızlarını, kara delikleri ve etkin gökadaları kapsıyordu. NICER ile elde edilen ölçümler, nötron yıldızlarının içindeki aşırı koşullarda maddenin hangi özellikleri taşıyabileceğine ilişkin sınırları belirlemeye yardımcı oldu.[1]
Işık sızıntısından sonra yönlendirme arızası yaşandı
Teleskobun yandan yana dönmesini sağlayan mekanizma Haziran 2025’te çalışmayı bırakmış, bunun üzerine veri toplama duraklatılmıştı. İnceleme sırasında istasyonun dışındaki robotik kameralar aygıtın görüntülerini çekti. Fotoğraflar, dış kaynaklı nedenlerin elenmesine yardımcı oldu. Mühendisler, araştırmanın sonunda motorun içinde bir arıza bulunduğu değerlendirmesine vardı. NASA, bu arızayı mühendislerin vardığı sonuç olarak aktardı.[1]
Daha önce, Mayıs 2023’te başlayan ayrı bir sorun nedeniyle teleskoba güneş ışığı sızmıştı. Astronot Nick Hague, 16 Ocak 2025’te en büyük hasarlı alanların üzerine dokuz yama yerleştirdi. Sonraki yakın çekimler, başka küçük delik ve çatlakları ortaya çıkardı. Mühendisler, önce bir ölçüm işleme birimini sınadı; ardından yedi birimin tamamının ayarını değiştirdi. 12 Mart’ta tamamlanan işlem, gündüz gözlem kapasitesinin yüzde 70’inden fazlasını geri kazandırmıştı.[1]
Nötron yıldızı ölçümleri ana görev süresini aştı
NICER, 2017’de fırlatıldığında ana görevinin 18 ay sürmesi öngörülmüştü. Bilim çalışmaları, başlangıçta belirlenen bu sürenin altı buçuk yıl ötesine uzandı. Teleskop, gök cisimlerine ilişkin ölçümlerinin yanında, pulsar adı verilen yıldızların düzenli X ışını sinyallerinin uzay araçlarının yön bulmasında kullanılabileceğini de gösterdi.[1]
Aygıtı fırlatmadan önce sınamak ve ölçümlerini ayarlamak için geliştirilen teknolojiler, taşınabilir bilgisayarlı tomografi prototiplerinde ve malzemeleri inceleyen sistemlerde de kullanılıyor. Ekip artık yeni veri toplamaya dönmek yerine gözlem arşivini tamamlamaya odaklanıyor. Haziran ayında ortaya çıkan dönme sorunu, 2025’in başında ışık sızıntısına karşı yapılan onarımlardan ayrı bir arıza olarak kaldı. Bilim faaliyetinin bitirilmesi kararı, bu inceleme sürecinin ardından açıklandı.[1]