Ötekiler kılıfa sarardı; bunlar açıkça yazdı

Bu köşede genelde şirketlerin dilini deşerim çünkü işten çıkarmalar hep 'yeniden yapılanma', 'odaklanma', 'çeviklik' diye ambalajlanır. Bu hafta iki şirket ambalajı yırttı. Amsterdam merkezli otel yazılımcısı Mews, 1.350 kişilik kadrosunun %15'ini — yaklaşık 170 kişiyi — çıkardı ve kurucu Richard Valtr sebebi doğrudan yazdı: YZ 'konaklama sektörünün ekonomisini temelden değiştiriyor... işin icra katmanının büyük bölümünü akıllıca, ölçekli ve daha kârlı yürütebiliyor.' Şu 'daha kârlı' iki kelimesinin altını çizin. İşten çıkarma, 300 milyon dolarlık yatırım turundan ve 2,5 milyar dolar değerlemeden altı ay sonra geldi. Yani şirket batmıyor; tersine, parası var ve yine de kesiyor.[1]

İkinci örnek daha da çıplak. Coinbase platform başkanı Rob Witoff, kodun artık %95-100'ünün YZ ile yazıldığını söylüyor — şubatta %40'tı. Bu açıklama, şirketin mayısta çalışanlarının yaklaşık %14'ünü, yani yaklaşık 700 kişiyi çıkarmasının hemen ardından geliyor. CEO Brian Armstrong da o dönem YZ'nin işi 'çarpıcı biçimde' değiştirdiğini, mühendislerin haftalar süren işi günlerde bitirdiğini söylemişti. Rakamları toplayın: bir tarafta rekor değerlemeler ve %77 kâr artışları, öbür tarafta 'artık daha az kişiyle' cümlesi.[1], [2], [3]

Verimlilik kimin cebine yazılıyor?

Dürüst olayım: Mews'un açık sözlülüğünü, kılıfa saran onlarca şirkete tercih ederim. Valtr işten çıkardığı insanları 'büyümenin istisnai emanetçileri' diye anıyor ve müşteriyle yüz yüze rolleri büyük ölçüde koruduklarını, hâlâ 36 pozisyon için ilan verdiklerini belirtiyor. Bu nüansları teslim ediyorum. Ama teslim etmediğim şey, 'verimlilik' kelimesinin taşıdığı gizli özne. Verimlilik hiçbir zaman nötr değildir; birinin lehine, birinin aleyhinedir. Witoff kriptografi ve güvenlikte insanın merkezde kaldığını söylüyor — güzel; peki rutin işi yapan o 700 kişi nereye gitti?[1], [2]

Aynı hafta Nadella kurumlara 'kapalı modele iki kez ödüyorsunuz' diye uyarıda bulundu; verinizin artık değerinin başkasının modeline aktığını hatırlattı. Ben o uyarıyı bir kat aşağı taşıyorum: emeğin artık değeri de aynı yere akıyor. Mühendisin haftalarca yaptığı işi günlere indiren şey, o mühendisin geçmiş emeğiyle eğitilmiş bir model. Verimlilik artışı gerçek — rakamlar ortada. Sorum yapıcı olsun diye: bu artıştan doğan değerin ne kadarı, onu mümkün kılan insanlara geri dönüyor? Sektör bu soruyu 'yeniden yapılanma' kelimesinin arkasına saklayamayacak kadar açık yazdı bu hafta. Bari cevabı da açık yazsın.[2], [4]