Eigen RadarYapay Zekâ
Analiz

Mahkemeler, yayıncılar ve gençler yapay zekânın toplumsal sınırlarını yeniden çiziyor

Missouri’nin eş hakları tasarısı, Apple’ın haber ödemesi görüşmeleri, xAI’ye açılan dava ve gençlerin sohbet robotu kullanımı, yapay zekâya ilişkin hak ve sorumlulukları somutlaştırıyor.

Yapay Zekâ··Akşam
Boş bir duruşma salonunda ceviz masanın üzerinde tokmak, boş kâğıt ve yazısız konuşma balonları gösteren telefon; sandalyenin altında gençlere ait küçük bir sırt çantası.

Missouri’de eş hakları yasağı ve Apple’ın yayıncı görüşmeleri

ABD hukuku insan ile yapay zekâ arasındaki evliliği tanımıyor; Cumhuriyetçi yasa yapıcılar bunun böyle kalmasını istiyor. Missouri eyalet senatörü Joe Nicola’nın ocak ayında sunduğu AI Non-Sentience and Responsibility Act adlı tasarı, yapay zekâ sistemlerine eş ya da hayat arkadaşı haklarını tanımayacak, mülk sahibi olmalarını ve üst düzey yöneticilik yapmalarını yasaklayacaktı; tasarı mayısta eyalet Senatosu’ndan geçti, bir hafta sonra Meclis komisyonunda oybirliğiyle reddedildi. 2022’den bu yana yasa yapıcılar yapay zekâ haklarına ilişkin 23 tasarı sundu; Idaho, North Dakota, Utah ve Tennessee kişilik yasağını yasalaştırdı. Nicola, aynı adı taşıyan 2025 tasarısının da ilerlememesinin ardından gözden geçirilmiş bir sürüm hazırlıyor. Harvard Business Review’un mart 2025 ile şubat 2026 arasındaki 12.600’den fazla yapay zekâ kullanımını inceleyen çalışması arkadaşlık ile terapiyi ilk sıraya koydu; Institute for Family Studies ise genç yetişkinlerin dörtte birinin yapay zekânın insan ilişkilerinin yerini alabileceğini düşündüğünü bildiriyor. Character.AI, Kindroid ve Replika kullanıcıları şimdiden simgesel yemin alışverişi yapıyor; OpenVows 15 dolar karşılığında bağlılık belgesi satıyor. Aynı haftada The Wall Street Journal’ın aktardığına göre Apple, yenilenen Siri’ye güncel bilgi sağlamak için haber yayıncılarıyla görüşüyor ve sabit lisans ücreti yerine kullanım başına ödeme öneriyor. Şirket ödemeler için dokuz haneli bir bütçe düşündü ve yorum isteğine yanıt vermedi; açıklanmış bir anlaşma yok.[1], [2]

xAI’ye karşı ikinci federal dava

Bir ailenin adına perşembe günü xAI’ye karşı açılan federal dava, 16 yaşındaki oğullarının Grok ile üretilen çocuk cinsel istismarı görüntülerinde tasvir edildiğini ileri sürüyor. Dava, Arkansas Batı Bölgesi Federal Mahkemesi’nin Fayetteville dairesinde açılan bu türden ikinci dava. İddiaya göre görüntüler, Bentonville’li fotoğrafçı Russell Bloodworth’ün çektiği gerçek fotoğraflardan üretildi ve çevrimiçi olarak yayıldı. Bloodworth hakkında çocuk içeren cinsel içerikli görsel malzeme bulundurma veya üretme suçundan 100, derin sahte görsel malzeme oluşturma ve dağıtma suçundan 100 ayrı suçlama yöneltildi; suçlamaları kabul etmedi ve yargılanmayı bekliyor. Dilekçe olayı bir teknik arızaya bağlamıyor; xAI’nin, çocuk cinsel istismarı içeriği üretiminde kullanılabileceğini makul biçimde öngörebileceği bir sistemi paraya çevirme tercihini konu ediyor ve şirketin bu konuda daha önce uyarıldığını öne sürüyor. Davacılar tazminat, gelirin iadesi, görüntülerin kalıcı silinmesi ve tanınabilir gerçek kişilerin rızası dışında cinsel görüntü üretilmesini engelleyecek teknik önlemler istiyor. Benton County eyalet mahkemesinde ve Little Rock’taki Arkansas Doğu Bölgesi Federal Mahkemesi’nde de bağlantılı davalar açıldı. İddialar henüz mahkemede kanıtlanmış hüküm değil.[3]

Gençlerin sohbet robotu kullanımı ve çizilen sınırlar

MIT Technology Review, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’da 10 ile 18 yaş arasındaki çocuklarla yaptığı söyleşileri Pew Research Center’ın şubat 2026’da yayımlanan anketiyle birlikte aktarıyor. Ankete göre Amerikalı gençlerin yüzde 57’si bilgi aramak, yüzde 54’ü ise ders çalışmak için sohbet robotu kullanmış. Aynı ankette gençlerin yüzde 47’si sohbet robotlarını eğlence için, yüzde 12’si duygusal destek ya da öğüt almak için kullandığını söylüyor. Yazı, gençlerin yapay zekâya zararsız biçimlerde başvurma olasılığının zararlı olabilecek kullanımlara göre dört kattan fazla yüksek olduğunu aktarıyor. Söyleşilerde çocukların değerlendirmeleri ayrışıyor: bir kısmı yaratıcılık ve eleştirel düşünmenin biteceğinden korkuyor, bir kısmı teknolojiyi ilk otomobil ya da ilk uçak kadar ilginç ama kaba buluyor. Missouri’deki eş hakları çizgisi, Apple’ın haber için kullanım başına ödeme arayışı, xAI’ye açılan dava ve gençlerin sohbet robotu alışkanlıkları aynı pencerede durunca, soyut sorumluluk tartışması hak, ödeme, dava ve genç kullanım üzerinden somut toplumsal kurallara dönüşüyor.[4], [1], [2], [3]

Kaynakça

  1. Haber kaynağıWIREDBir Missouri tasarısı, yapay zekânın eş haklarına sahip olmasını kalıcı biçimde engellemeyi amaçlıyor↩1↩2
  2. Haber kaynağıTechCrunchApple, Siri her haber kullandığında yayıncılara ödeme yapmayı değerlendiriyor↩1↩2
  3. Haber kaynağıArkansas Democrat-GazettexAI'ye karşı ikinci federal dava Fayetteville'de açıldı↩1↩2
  4. Haber kaynağıMIT Technology ReviewGençler sohbet robotlarını ne için kullandıklarını kendi sözleriyle anlatıyor↩