Tezden yayın takvimine
Soft şimdilik bir sonraki yılın kitaplarından biri. Nelson’da yaşayan Penny Richards’ın ilk romanı, Allen & Unwin Aotearoa Yeni Zelanda Kurgu Ödülü’nü kazandı; yayınevi kitabı 2027 ortasında yayımlamayı planladığını açıkladı. Bu duyurunun okur için en somut yanı yayın sözleşmesi. Bir jüri kararına eşlik eden 10.000 dolarlık avans, metnin yayınevi tarafından üstlenildiğini gösteriyor. Ödül haberi böylece henüz elde tutulamayan bir romanın hangi kurum aracılığıyla okura ulaşmak üzere hazırlandığını belirliyor. Kitabın bugünkü durumu, künyesinde yerini alacak yayıneviyle ve açıklanmış yayın dönemiyle tarif edilebiliyor.[1]
Richards, Soft’u Otago Üniversitesi’ndeki yaratıcı yazarlık yüksek lisansının tezi olarak tamamladı. Tez metniyle yayımlanmış roman arasındaki geçişin burada adı konabiliyor: Allen & Unwin’in sözleşmesi. Üniversitedeki çalışmanın tamamlanması ile kitabın okura sunulması birbirini izleyen iki aşama. Ödül, bu aşamalar arasında bir kurumun sorumluluk üstlendiği noktayı görünür kılıyor. Bu yüzden duyuruyu yalnızca yazarın adına eklenen bir başarı olarak okumak dar kalıyor. Richards’ın metni artık belirli bir yayınevinin gelecek yıl için açıkladığı kitaplarından biri; metnin okurla karşılaşma koşulu da bu yayın ilişkisinin içinde biçimleniyor.[1]
Jürinin anlattığı roman, deprem sonrası Christchurch’ün yeniden kuruluşunda siyasal kararlarla insanların duygusal yaşamını karşı karşıya getiriyor. Bu tanım, mekânın anlatıda bir iş yaptığını söylüyor: Yeniden kurulan şehir, kararların içinde yaşayan kişilerin de çevresi. Buradan çıkarılabilecek okuma sorusu, kentteki değişimin karakterlerin gündelik yaşamına nasıl girdiği. Romanın mizahını ve olay örgüsünü öven sözler ise jürinin değerlendirmesi olarak duruyor. Bu ayrım okura yarıyor; yayınevinin kitap için kurduğu çerçeveyi bilerek, asıl metnin bu çerçeveyi nasıl doldurduğunu sormasına imkân veriyor. Hikâyenin gücünü tartmanın yeri, yayımlandığında o metnin sayfaları.[1]
Ödülün açtığı yayın yolu
Yarışmanın başvuru koşulları da bu yayın yolunun sınırını çiziyor. 2022’de başlayan ödül, Yeni Zelanda yurttaşları ve ülkede yaşayanların yayımlanmamış, 70.000–100.000 sözcüklük kurgu metinlerini kabul ediyor. Daha önce kitabı çıkmış yazarlar da başvurabiliyor. Dolayısıyla seçimin odağında, henüz yayımlanmamış bir metin var. Ödülün yeni yazarlara açtığı olanak, bu metni bir yayınevinin üstlenmesiyle somutlaşıyor. Başvuru uzunluğu ile yurttaşlık ve ikamet koşulları kimin bu yoldan geçebildiğini de belirliyor. Okura ulaşma tartışması burada başlıyor: Seçilen romanın arkasında, katılımı ve seçimi düzenleyen açık bir kurum yapısı bulunuyor.[1]
Allen & Unwin, önceki kazananlar Josie Shapiro, Gavin Strawhan ve Anne Cleary’nin üç ödüllü romanının toplamda 40.000’den fazla sattığını bildiriyor. Shapiro ile Strawhan’ın ikinci romanlarını da yayımlamış olması, ilişkiyi tek ödüllü kitapla sınırlamadığını gösteriyor. Bunu Richards’ın kitabı için bir satış beklentisine çevirmek yerine yayınevinin kurduğu yolun geçmişi olarak okumak daha yerinde. Önceki kitapların okur bulmasında kendi metinleri ve ayrı yayın koşulları da etkili olabilir. Burada sağlam duran sonuç daha dar: Yayınevinin ödülle aldığı metinleri basma ve bazı yazarlarla ikinci kitaba geçme deneyimi var.[1]
Soft için şimdi öne çıkan, 2027 ortası diye açıklanan yayın dönemi. Benim bu ödülde izlediğim değişim, metnin eğitim içindeki tamamlanmış çalışmadan yayınevinin üstlendiği romana geçmesi. Jürinin Christchurch vurgusu da kitabı okurken sorulacak somut bir soru bırakıyor: Yeniden kurulan şehrin kararları, kişilerin yaşamında hangi sahnelerle karşılık buluyor? Okur açısından avans ve sözleşmenin değeri, bu soruyu metne yöneltebilmenin yolunu açmalarında. Elde mevcut olan yayın duyurusu, o karşılaşmanın kurumsal koşullarını kuruyor. Romanın kendi cümleleriyle vereceği karşılık ise kitabın açıklanan takvimde okura sunulmasına bağlı.[1]