Karadeniz'den Hürmüz'e enerji taşımacılığı güzergâh arıyor
Kazakistan kesintiler sonrası yeni petrol yollarını değerlendirirken Hürmüz'deki koşullar ve tanker güvenliği fiyatları, yüklemeleri ve uzun vadeli gaz yatırımlarını aynı taşıma baskısında buluşturuyor.
Ekonomi ve Piyasalar··Akşam
Kazakistan tek çıkışa bağımlılığı azaltmaya çalışıyor
Kazakistan Enerji Bakanlığı, Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları ana petrol çıkışını yineleyen biçimde durdurduktan sonra Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattını ve başka yolları değerlendiriyor. Seçenekler arasında Azerbaycan üzerinden Hazar sevkiyatı, Bakü-Supsa güzergâhı ve doğuya, Çin'e giden boru hattında daha fazla akış var. Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu hattındaki akış temmuzda üç kez kesildi. Bir hafta süren son kapanma, Kazakistan üretiminin günde 1 milyon varilden fazlasını kısa süreliğine piyasadan çekti. Ana hat, Tengiz, Kashagan ve Karachaganak sahalarından çıkan petrolü Rusya'nın Novorossiysk limanına taşıyor; bu sahalarda Chevron, ExxonMobil, Shell ve Eni'nin payı bulunuyor. Alternatif arayışı bu nedenle yalnızca bir ülkenin ihracat planı değil, büyük üreticilerin sahadan limana erişimini de ilgilendiriyor. Değerlendirme henüz yeni güzergâhlara belirli miktarlar bağlayan bir karar değil. Yine de aynı hattın art arda durması, taşıma sürekliliğinin üretim kapasitesi kadar önemli olduğunu ve farklı yönlere açılan bağlantıların neden yeniden gündeme geldiğini gösteriyor.[1]
Hürmüz'de siyasal koşullar ile gemi güvenliği birleşiyor
Hürmüz Boğazı'nda geçişin yeniden açılması, İran'ın ABD'ye sunduğu altı koşula bağlanmış durumda. Amerikan güçlerinin İran çevresinden çekilmesi, kalıcı barış anlaşması, savaş hasarı için tazminat ve dondurulmuş varlıkların bırakılmasını da içeren yaptırım hafifletmesi açıklanan talepler arasında. Bu açıklamanın ardından Brent varil başına 84,24 dolar, West Texas Intermediate 78,70 dolar üzerinden işlem görüyordu. Gemi güvenliği de fiyat hareketinin arkasındaki taşıma riskini somutlaştırıyor. Gulf News, Umman açıklarında başka bir tankerin vurulduğunu bildirdi, ancak haberin doğrulanmadığını ve önce sosyal medyada ortaya çıktığını belirtti. Buna karşılık 8 Ağustos'ta bir BAE gemisine yapılan saldırı ADNOC ile Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları tarafından doğrulandı. ADNOC, savaş başladığından beri tankerlerinden 15 kadarının boğazdan geçerken hedef alındığını söyledi. Fiyatlardaki gözlenen yükseliş ile yorumlanan neden aynı şey değil; haberler, yükselişin boğazın açılma koşullarını ve tanker trafiğindeki tehdidi izlediğini aktarıyor.[2], [3]
Kısıtlı yüklemeler sürerken gaz yatırımı ilerliyor
ADNOC Gas'ın ikinci çeyrek sonuçları, taşıma baskısının şirket bilançosuna nasıl eşlik ettiğini gösteriyor. Şirket 665 milyon dolar net kâr açıkladı; bu tutar kendi öngördüğü 400 milyon dolar ile 600 milyon dolar aralığının üzerinde. Sonuç, Hürmüz'deki aksamanın ürün yüklemelerini kısıtlamayı sürdürdüğü bir çeyrekte geldi. Aynı zamanda Rich Gas Development projesinin ikinci ve üçüncü aşamaları için nihai yatırım kararları alındı ve toplam 8,2 milyar dolar değerinde mühendislik ile inşaat sözleşmeleri verildi. Habshan'daki gaz işleme hattı 3,9 milyar dolar, Ruwais'teki doğal gaz sıvılarını ayrıştırma hattı 4,3 milyar dolar değerinde. Böylece ilk aşamayla birlikte projeye bağlanan harcama 13,2 milyar dolar oldu. Bugünkü yüklemelerin sınırlanması ile uzun vadeli üretim kapasitesine ayrılan kaynak aynı anda ilerliyor. Kazakistan'ın alternatif çıkış arayışı ve Hürmüz'deki tanker riskiyle birlikte bu sonuç, enerji piyasasında üretim, taşıma ve yatırımın ayrı halkalar olduğunu gösteriyor: daha fazla kapasite kararı, ürünün güvenli ve kesintisiz biçimde alıcıya ulaşmasını tek başına sağlamıyor.[4], [1], [3]
