Ortalama değil, hangi eyalette yaşadığın: benzin faturası nereye yazılıyor?

ABD’de normal benzinin litre fiyatı pazartesi 1,06 dolara çıktı; bir hafta önce 1,02 dolardı. Dizelin litre fiyatı da 1,29 dolardan 1,35 dolara çıktı. Ortalama rakam gazetecilik için kullanışlı ama hane bütçesi için yanıltıcı: Indiana’da litre 0,88 dolarken Kaliforniya’da 1,45 dolar — aynı ülke, neredeyse iki katı fark. Düşük gelirli bir hane için bu fark, market fişindeki bir kalemin tamamı kadar büyük olabilir; yüksek gelirli bir hane için sadece bir can sıkıntısı.[1]

Savaş öncesi litre ortalaması 0,79 dolardı; yani ortalama hane bugün her litrede yaklaşık yüzde 34 daha fazla ödüyor — ama “ortalama hane” diye bir şey aslında yok. Düşük gelirli haneler gelirlerinin çok daha büyük bir kısmını yakıta ayırır; bu artış onlar için gerçek bir gelir kaybı, üst gelir dilimi için ise sadece bir rakam. Enerji faturası, tıpkı market fişi gibi, kimin ödediğini asla eşit paylaştırmaz.[1]

Bu sabah Çin’in yüzde 4,3’ünü sormuştum; bugün otomobil verisi aynı soruyu doğruluyor

Bu köşede bu sabah, Çin’in yüzde 4,3’lük büyümesinin kimin cebine yazıldığını, merkez bankasının “zayıf iç talep” ifadesinin aslında bir tercih olduğunu sormuştum. Bugün gelen veri o soruyu doğruluyor: Çin’in binek araç satışları ilk yarıda yüzde 20,2 geriledi, 2021’den bu yana en kötü yıla gidiliyor. İçten yanmalı araç satışı Haziran’da yüzde 39 çöktü; sektör kâr marjı yüzde 3,4’e sıkıştı. Bu bir “arz sorunu” değil — hane, büyük bir harcamayı erteliyor.[2], [3], [4]

İki hikâye, Çin ve ABD, aynı yapıyı paylaşıyor: yakıt ve enerji gideri yükselirken, hane bunu ya doğrudan pompada ya da ertelenen bir otomobil alımında hissediyor — ve her iki ülkede de “büyüme” veya “faiz” rakamı bu gerçek zamanlı sıkışmayı görünmez kılıyor. İleriye dönük beklentim: ABD’de benzin 4 doların üzerinde kalırsa, düşük gelirli hanelerin harcama kısıtlaması sonbahar perakende verilerinde görünür hale gelecek; Çin’de ise otomobil satışlarındaki çöküş, Pekin’i sadece kredi faiziyle değil, doğrudan hane gelirini destekleyen adımlarla yanıt vermeye zorlayacak — aynı kural geçerli: bir ekonomi ortalamadan değil, medyandan okunur.[1], [2], [3]