Gazze anlaşmasında silahların teslimi ve geri çekilme sırası
Barış Kurulu, İsrail'in geri çekilmesini silahların tesliminin tamamlanmasına bağladı; Mladenov'un Netanyahu görüşmesi ise saldırıların durması ve anlaşmanın uygulanması konusundaki ayrılıkları görünür kıldı.
Jeopolitik··Öğle
Görüşmenin gündemi
PBS NewsHour'da yayımlanan Associated Press haberine göre Gazze'nin savaş sonrası geçişini yürüten Barış Kurulu'nun yüksek temsilcisi Nikolay Mladenov, 3 Ağustos Pazartesi günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve ekibiyle görüştü. Kurul, temasları yapıcı ve ayrıntılı olarak nitelendirdi. Görüşmeye vâkıf iki kişiye dayandırılan haberde Mladenov'un Netanyahu'dan Gazze'deki İsrail saldırılarını durdurmasını istediği aktarıldı. Mladenov'un ekibinde kıdemli danışman Aryeh Lightstone da yer alıyor ve ekip, silahların teslimine ilişkin anlaşmayı ilerletirken İsrail'in bölgeye yönelik saldırılarını durdurması için çalışıyor. Donald Trump'ın perşembe akşamı duyurduğu metin, İsrail'in askerî operasyonlarını sona erdirmesini, Hamas ile müttefiklerinin de bütün silahlı faaliyetleri bırakmasını öngörüyor. İsrail, metnin yayımlanmasının ardından ciddi güvenlik kaygılarını ABD'ye ilettiğini açıkladı. Yerel sağlık yetkilileri cumartesiyi pazara bağlayan gece saldırılarda 17 kişinin öldüğünü bildirirken pazartesi günü Gazze'de hava saldırısı bildirilmedi. Bu ilk aşama, görüşmenin iki bağlantılı gündemini ortaya koydu: sahadaki saldırıların durması ve silahların teslimiyle sivil yönetime geçişi düzenleyen siyasi metnin uygulanması.[2]
Kurulun açıkladığı sıra
Al Jazeera'nın 4 Ağustos tarihli haberine göre Barış Kurulu, Mladenov'un Netanyahu ile görüşmesinin ardından silahların tümüyle teslim edilmesini ve silah zoruyla yönetimden sivil yönetime geçilmesini temel hedef olarak açıkladı. Kurul, İsrail ordusunun Sarı Hat'ın ötesine çekilmesini bu sürecin tamamlanmasından sonraya yerleştirdi ve Hamas'ın arabuluculara bu yönde taahhüt verdiğini bildirdi. Böylece metin, ateşkesin ikinci aşamasındaki iki büyük adımı eşzamanlı yükümlülükler yerine belirli bir sıraya bağladı: önce silahların teslimi, ardından İsrail'in geri çekilmesi. Mladenov görüşme sonrasında kalıcı barışın güç olmakla birlikte bütün tarafların çabasıyla ulaşılabilir olduğunu söyledi. İsrail hükümeti içindeki tepkiler ise kamuoyuna duyurulan metnin kabul gördüğünü göstermedi. Netanyahu'nun ofisi açıklanan anlaşmanın İsrail'in konumunu yansıtmadığını belirtti; Maliye Bakanı Bezalel Smotriç de yayımlanan metnin İsrail'in onayladığı metinden tümüyle farklı olduğunu savundu. Hamas pazartesi günü ateşkesin ikinci aşamasında varılan mutabakata bağlı kaldığını ve arabuluculardan açık, resmî bir yanıt beklediğini açıkladı. Tarafların açıklamaları, kurulun ilan ettiği sıranın uygulanması konusunda ortak bir yorumun henüz oluşmadığını gösteriyor.[1]
Ateşkesin ikinci aşamasındaki düğüm
İki haber birlikte okunduğunda, görüşmenin yalnızca bir diplomatik temas olmadığı, ateşkesin ikinci aşamasındaki yükümlülüklerin zamanlamasına odaklandığı görülüyor. PBS NewsHour'daki AP haberi Mladenov'un İsrail saldırılarının durması için baskı yaptığını aktarırken Al Jazeera, kurulun geri çekilmeyi silahların tesliminin tamamlanmasına bağlayan açıklamasını öne çıkarıyor. Bu iki unsur aynı uygulama sorununda birleşiyor: sahadaki askerî faaliyet sürerken silahların teslimi sürecinin nasıl ilerleyeceği ve teslim tamamlanmadan İsrail kuvvetlerinin hangi konumda kalacağı. Kurulun açıklaması bir sıra sunuyor, ancak Netanyahu'nun ofisi ile Smotriç'in itirazları İsrail tarafında metnin kapsamı konusunda ayrılık bulunduğunu gösteriyor. Hamas'ın arabuluculardan resmî yanıt beklediğini söylemesi de ikinci aşamanın taraflarca aynı biçimde anlaşıldığını doğrulamıyor. Pazartesi hava saldırısı bildirilmemesi, önceki gecelerdeki can kaybı açıklamalarının ardından sahadaki kısa süreli durumu gösteren bir gelişme; kalıcı uygulama konusunda tek başına sonuç vermiyor. Mevcut aşamada Barış Kurulu hem silahların teslimi hedefini hem de geri çekilmenin yerini tarif etmiş durumda. Uygulamanın önündeki temel güçlük, bu sıranın tarafların ayrı açıklamalarında aynı anlamı taşımaması.[1], [2]
