Ölçüm düzeneği ormana, höyüğe ve müze nesnesine taşındı
Kapuçinlere bireysel görev veren saha düzeneği, höyük içini okuyan özdirenç taraması ve algılayıcılı amfora dolgusu, ölçümü incelenen varlığın yanına yerleştiriyor.
Bilim··Sabah
Biliş deneyi ormanda bireyi tanıyor
Emory Üniversitesi ile Georgia Teknoloji Enstitüsü'nün CapuchinAI düzeneği, laboratuvardaki denetimli biliş görevlerini Kosta Rika'daki Taboga Orman Koruma Alanı'nda yaşayan beyaz yüzlü kapuçinlerin yanına götürüyor. Yaklaşık 51 santimetre yüksekliğindeki ahşap kabin; kamera, dokunmatik yüzey, Raspberry Pi, döner motorlu yem dağıtıcı ve üç boyutlu basılmış parçaları sekiz saat çalışan bir pil takımıyla birleştiriyor. Yüz tanıma modeli altı bireyin görüntüleriyle eğitildi ve bu altı kapuçini durağan görüntü, video ve canlı akışta yüzde 97 doğrulukla ayırdı. Sistem tanıdığı hayvana kendi aşamasına uygun görevi gösterip doğru dokunuşta ödülü otomatik veriyor; tanımadığı hayvan için temel alışma uyaranını açıyor. Pilot sırasında 16 maymun düzenekle etkileşime girdi. Araştırmacılar öğrenme, dürtü denetimi, bilişsel esneklik ile kısa ve uzun süreli bellek görevleri geliştiriyor, ancak bu görev takımı henüz tamamlanmış değil. Sonuç, geniş bir biliş karşılaştırması değil; kimlik, uyaran, yanıt ve ödülü sahada aynı otomatik döngüye bağlayan bir yöntem gösterimi.[1]
Kazılmamış höyük elektrik akımıyla okundu
Bretanya'daki Coëby mezarlığında kullanılan elektriksel özdirenç haritalaması, korunması gereken bir arkeolojik yapının içini tam kazıdan önce incelemeye yarıyor. TRED30 ve TRED31 adlı uzun toprak höyükler elli ile seksen metre arasında, en fazla bir virgül sekiz metre yüksekliğinde ve bütünüyle kazılmış değiller. Araştırmacılar 2020'de toprağa küçük elektrotlar yerleştirip güvenli bir akım geçirdi; toprak akımı taştan daha kolay ilettiği için direnç değişimleri yeraltındaki farklı malzemelerin izini verdi. Her iki höyüğün merkezinde ölçülen direnç artışları yakındaki dolmenlerde daha önce ölçülmüş granit blokların profiline benziyordu. TRED30'da işaret derinlikle güçlenirken TRED31'de yüzeye daha yakın bir taş yapısı görüldü. Ekip bu kümelerin Passy tipi anıtlardaki gibi kaba insan biçimli dikili taşlar olabileceğini söylüyor. Özdirenç verisi taşların düzenini ya da işlevini doğrudan göstermiyor; araştırmacılara göre kesin doğrulama için tam kazı gerekiyor. Düzenek, kazının yerini almaktan çok, nerede ve ne tür bir yapı aranacağını daraltıyor.[2]
Onarım parçası sürekli ölçüm noktasına dönüştü
Koç Üniversitesi'nin amfora yöntemi, ölçüm aracını tarihî nesnenin eksik bölümüne yerleştiriyor. Yüzlerce örtüşen fotoğraf fotogrametriyle üç boyutlu modele dönüştürülüyor; eksik geometri sayısal olarak kuruluyor ve bölüme uyan bir dolgu katmanlı üretimle basılıyor. Dolgunun içine sıcaklık, nem, pH ve fiziksel gerilimi izleyen algılayıcılar ekleniyor. Bandırma Arkeoloji Müzesi'ndeki geç Bizans dönemi Günsenin IV amforaları ile İtalya'daki Minori Villa Romana e Antiquarium koleksiyonunda denenen yöntem, ilk müze ölçümlerinde günlük sıcaklık ve nem değişimleriyle gerilme algılayıcısının kuvvet örüntülerini kaydetti. Bu değişkenler tuz göçü, biçim bozulması ve mikro çatlaklarla ilişkili olduğu için dolgu yalnız eksik biçmi tamamlamıyor, nesnenin çevresindeki koşulları da izliyor. Orman düzeneği davranış görevini hayvanın bulunduğu yere, özdirenç taraması ölçümü korunmuş höyüğün yüzeyine, algılayıcılı dolgu ise izlemeyi doğrudan onarım parçasına taşıyor. Üçünde de yöntem, incelenen varlığı laboratuvara taşımak yerine ölçüm çevrimini onun bulunduğu bağlama kuruyor; sonuçların kapsamı ise pilot, tarama ve yöntem değerlendirmesi düzeyinde.[3], [1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
