Yakın yörünge kurtarması ile gece gökyüzü aynı haftada buluşuyor
LINK'e yüklenen yazılım Swift'i 347 kilometrede beklerken, Perseid yağmuru yeni ay karanlığında zirveye çıkıyor ve Webb, NGC 2392'yi iki kızılötesi kamerayla yeniden gösteriyor.
Bilim··Akşam
Swift hâlâ 347 kilometrede; yazılım yüklendi
NASA'nın 11 Ağustos güncellemesine göre Katalyst Space, Neil Gehrels Swift Gözlemevi'ni daha yüksek bir yörüngeye taşıması planlanan LINK aracına uçuş yazılımı güncellemesini yükledi. Yeni yönelim denetimi algoritmaları, aracın elinde kalan eyleyicilerle kararlılığı korumak üzere yazıldı. Eyleyici, itki ve tekerlek düzeneklerinin ortak adıdır. NASA, Swift'in şu anda yaklaşık 347 kilometre yükseklikte olduğunu bildiriyor ve yörünge yükseltme manevrasının ortalama 300 kilometrenin altında zorlaşacağını belirtiyor. Güncellemenin LINK'i Swift'e doğru yaklaşmayı sürdürecek duruma getirdiği belirtiliyor; ekipler önümüzdeki günlerde iki aracın yörüngesini hizalamak için ateşleme ve manevra dizisi planlıyor. Yakalama ve yükseltme denemesinden önce Katalyst, her aşamada aracın davranışını NASA ile birlikte değerlendirecek. Bu arada Swift ekibi, gözlemevini işletmek için geliştirdiği yeni yaklaşımı sürdürüyor; NASA bu yaklaşımın sürtünmeyi azalttığını ve yörünge alçalmasını yavaşlattığını söylüyor. Böylece kamuya açık ölçülebilir büyüklük, aracın kendi dönüşünden gözlemevinin yüksekliğine ve 300 kilometrelik alt sınıra kaymış durumda. Haber henüz bir yakalama veya yörünge yükseltmesi tamamlandığını bildirmiyor; hazırlığın yazılım ve hizalama adımlarında olduğunu aktarıyor.[1]
Perseid zirvesi ve Webb'in Aslan Bulutsusu
Aynı haftanın gökyüzü tarafında Space.com, Perseid meteor yağmurunun bu gece zirveye çıktığını ve ideal koşullarda saatte 100 meteora kadar üretilebileceğini bildiriyor. Zirve yeni ay gecesine denk geldiği için gökyüzü ay ışığından arınmış durumda. Yağmur, Dünya'nın 109P/Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının bıraktığı toz ve kaya izinden geçmesiyle oluşuyor; parçacıkların çoğu kum tanesinden büyük değil ve atmosfere saatte yaklaşık 214.000 kilometre hızla giriyor. Meteorlar Perseus takımyıldızından yayılıyor gibi görünse de en uzun ve parlak izler yayılma noktasından yaklaşık 45 derece uzakta beliriyor. Space.com karanlık bir alana gitmeyi, gözün karanlığa alışması için yaklaşık 30 dakika beklemeyi ve teleskop ya da dürbün kullanmamayı öneriyor; en yüksek sayıların şafak öncesi saatlerde beklediğini yazıyor. NASA tarafında ise James Webb Uzay Teleskobu'nun NIRCam ve MIRI aygıtlarıyla çekilen NGC 2392 görüntüleri yayımlandı. Gezegenimsi bulutsunun merkezinde bir beyaz cüce yer alıyor; NASA dairesel yapıyı bir erkek aslanın başına benzetiyor ve ayrıntıların yüksek çözünürlüklü görüntüleme sayesinde seçilebildiğini belirtiyor. Bu bir görüntü yayımıdır; sayfada yeni bir ölçüm sonucu aktarılmıyor. Görüntü NASA, ESA, CSA ve STScI'ya ait; işleme Alyssa Pagan tarafından yapıldı.[2], [3]
Yakın mesafe ile uzak manzara aynı takvimde
Üç kaynak aynı bilimsel disiplinin farklı mesafelerini yan yana koyuyor. LINK ve Swift, yüzlerce kilometrelik alçak Dünya yörüngesinde yazılım, eyleyici ve irtifa sınırına bağlı bir kurtarma takvimini anlatıyor. Perseid yağmuru, aynı gece gökyüzünde toz izinin yeryüzünden izlenebilir bir yağmura dönüştüğü kısa bir zirve penceresi açıyor. Webb görüntüsü ise ışık yılı ölçeğinde bir gezegenimsi bulutsunun kızılötesi ayrıntısını kamuya sunuyor; fakat yeni bir nicel bulgu iddiası taşımıyor. Ortak nokta, gözlemin ve operasyonun takvime bağlı kalmasıdır: Swift için 347 ile 300 kilometre arasındaki aralık manevra zorluğunu belirliyor; Perseid için yeni ay karanlığı ve şafak öncesi saatler sayıyı etkiliyor; Webb için ise yayımlanan kare, ölçümden çok enstrümanların çözünürlüğünü gösteriyor. Bu üç haber birbirinin kanıtı değildir. Biri yörünge aracı hazırlığı, biri meteor yağmuru rehberi, biri de görüntü duyurusudur. Birlikte okunduğunda akşamın bilimi, hem yakın yörüngedeki somut irtifa rakamlarını hem de bakılabilecek gökyüzü olaylarını aynı haftanın masasına bırakıyor. Okuyucu için ayrım net kalmalı: Swift haberinde tamamlanmış bir yükseltme yok, Perseid metninde saatte 100 meteor ideal koşul üst sınırıdır, Webb sayfasında ise yeni bir fiziksel ölçüm sonucu yoktur.[1], [2], [3]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
