Eigen RadarBilim
Arşiv
Analiz

İnce partiküller bitki karbon kazanımlarını küçültürken yangın dumanı temiz doğum öncesi havayı geri alıyor

Hakem sürecinden geçen bir Nature Climate Change çalışması PM2.5'i düşük bitki su kullanım verimliliğiyle ilişkilendiriyor; ABD'deki bir nüfus çalışması ise yangın dumanının sanayi kaynaklı temiz hava kazanımlarını geri aldığını buluyor.

Bilim··Akşam
Güneş, puslu bir vadinin üzerindeki ormanın yapraklarına süzülen ışık huzmeleriyle vuruyor; uzaktaki kent silüeti kirli hava tabakasının içinde soluklaşıyor.

PM2.5, küresel bitki verilerinde fotosentezi baskılıyor

Ağaç halkası izotopları, girdap kovaryans akı ölçümleri ve uydu bitki örtüsü göstergelerinden oluşan küresel bir veri tabanına dayanan, hakem sürecinden geçen Nature Climate Change çalışması, ince partikül kirliliğinin bitkilerin su kullanım verimliliği üzerinde ölçek fark etmeksizin ağırlıklı olarak olumsuz etki yaptığını bildiriyor. Su kullanım verimliliği, bitkilerin kaybettikleri her su birimi başına tuttukları karbonu ölçer. Düşüş, terlemedeki değişimden çok fotosentetik olarak etkin ışığın ve karboksilasyon kapasitesinin azalmasıyla baskılanan fotosentezden kaynaklanıyor. Etkinin büyüklüğü coğrafyaya göre değişiyor; bitki özellikleri, kirlilik düzeyi ile iklim arasındaki etkileşimlerle biçimleniyor ve ormanlar ile orman dışı örtü farklı davranıyor. Aerosol süreçlerini dışarıda bırakan ekosistem modelleri gözlenen ilişkiyi üretemiyor; yazarlar bunu, birlikte değişen iklim etkenlerinin tek başına açıklama getirmediğinin kanıtı sayıyor. PM2.5'i, değişen iklimde bitkinin karbon alımı ile su kaybı arasındaki bağı zayıflatan etkenler arasına yerleştiriyorlar.[1]

Yangın dumanının ABD'deki doğum öncesi maruziyet payı ikiye katlandı

University of Maryland ekibi, 2003-2019 arasında kıtasal ABD için EPA hava kalitesi verilerini canlı doğum kayıtlarıyla eşleştirdi ve yaklaşık 65 milyon doğumu kapsadı. Bu yıllarda araç, rafineri ve fabrika kaynaklı ince parçacıklara günlük ortalama doğum öncesi maruziyet yüzde 37 düştü; orman yangınlarından gelen pay ise iki katına çıkarak kazanımı dengeledi. Hakem sürecinden geçen çalışma Frontiers in Environmental Health'te yayımlandı. Ekip, yangın salınımı olan ve olmayan iki durum için PM2.5 maruziyetini modelleyerek yangın payını ayırdı, sonra her gebeliğin kaç gün sağlıksız havaya maruz kaldığını saydı. Düşük gelirli, kırsal ve yerli topluluklar yangın kaynaklı yükün orantısız bir bölümünü taşıdı. Kıdemli yazar, sağlık siyaseti ve yönetimi doçenti Michel Boudreaux, çalışmanın katkısını olumsuz sonuçlar bakımından yüksek riskli bir nüfusa odaklanmasına bağlıyor. EPA veri kümeleri 2019'da bittiği için çözümleme, sonraki yangın mevsimleri hakkında bir şey söylemiyor.[2]

Batı yangın PM2.5 payı 2019'a kadar iki katından fazla arttı

Frontiers in Environmental Health makalesi doğum öncesi PM2.5 maruziyetini haritalıyor; ancak bu maruziyetleri erken doğum ya da doğum ağırlığı kayıtlarına bağlamıyor. ABD'nin batı ve kuzeybatısında yangınların hava kirliliği içindeki payı 2003-2019 arasında iki katından fazla arttı. Duman kaynaklı hava kalitesi gerilemelerinin en dik olduğu toplulukların çoğu zaman yenidoğan bakımına en az erişimi vardı. Atmosferdeki CO2 artışı ve iklim değişimi son on yıllarda bitki su kullanım verimliliğini genel olarak artırmıştı; ince partikül kirliliğinin bu karbon-su bağlantısı üzerindeki etkisi Nature Climate Change çözümlemesinden önce yeterince tanımlanmamıştı.[2], [1]

Kaynakça

  1. Haber kaynağıNature Climate Changeİnce partikül kirliliği, bitkilerin her damla suya karşılık tuttuğu karbonu düşürüyor↩1↩2
  2. Haber kaynağıArs TechnicaOrman yangını dumanı, ABD'de temizlenen havanın doğum öncesi kazanımını geri alıyor↩1↩2
Uzay ve keşifEnerji dönüşümü ve iklim

Aynı masadan diğer analizler

Bilim masasındaki tüm Gündem analizlerini görüntüle →