Kızamık riski eşiği fark edilmeden aştı; taşkınlar ve avcılık da modellerin önünde
Nature dergilerinde yayımlanan üç model, küresel risk varsayımlarını yeniden değerlendiriyor: ABD'de okul düzeyindeki kızamık bulaşı eşiği aşıyor, küresel nehir taşkın aralıkları iklim kuşaklarında farklılaşıyor ve pantropik haritada insan avcılığı ayak izi uzak bölgelere yayılıyor.
Bilim··Sabah
ABD'de okul düzeyi kızamık riski salgın eşiğini fark edilmeden aştı
45 ABD eyaleti ve Washington, DC'deki aşılama kayıtlarını izleyen ülke çapında bir bulaş modeli, okul düzeyindeki etkin üreme sayılarının 2022−2023 yıllarında salgın eşiğini aştığını gösteriyor. 3.000 idari bölgedeki 50.000'den fazla okulu kapsayan çalışma, ortalama duyarlılığın salgın sonrasında iki katına çıkarak yaklaşık yüzde 10 düzeyine ulaştığını ortaya koyuyor. İdari sınırlarla okul havzalarının örtüşmemesi, iyi aşılanmış idari bölgeleri komşu yerleşimlerden gelebilecek taşmalara açık bırakıyor. Daha geniş idari bölge toplamlarında görünmeyen bu yerel değişimler, ülkenin kızamıktan arınmışlık statüsünü zorlaştırıyor.[1]
Nehirler, küresel taşkın modellerinin varsaydığından farklı aralıklarla taşıyor
Küresel taşkın yayılım modelleri geleneksel olarak nehirlerin tam yatak debisi kapasitesine iki yılda bir ulaştığını varsayar. Ancak küresel nehir ağı boyunca yapılan yüksek çözünürlüklü makine öğrenmesi analizi, iki yıllık kestirimin genel büyüklüğe iyi yaklaşmasına karşın gerçek yinelenme aralıklarının büyük ölçüde iklim kuşağına bağlı olduğunu buluyor. Yatak dolgunluğu koşulları tropik havzalarda 1,5 yıl ve ılıman bölgelerde 1,8 yıl ortanca aralıkla dönerken, soğuk bölgelerde 2,8 yıla ve kurak kuşaklarda 4,3 yıla kadar uzuyor.[2]
Avcılığın ayak izi tropik kuşağın tamamını kaplıyor
İnsan erişiminin 2000 ile 2015 yılları arasında artması, avcılık baskısını tüm pantropik kuşağa yayarak Amazon havzası gibi daha önce el değmemiş alanlara ulaştırdı. 2.463 ekolojik alanda eğitilen bir makine öğrenmesi modeli, Brezilya Atlantik Ormanı, Batı Afrika'nın bazı kesimleri ve Çin ile Hindistan'ın batısını içeren Indomalaya bölgesinde yüksek avcılık olasılıkları gösteren standartlaştırılmış küresel haritalar oluşturdu. Borneo'nun iç kesimleri, Papua Yeni Gine ve Orta Afrika'daki uzak bölgeler, yerel avcılık baskısının bu sürekli derinleşmesine karşı kalan son sığınaklar olarak varlığını sürdürüyor.[3]
