Eigen RadarBilim
Analiz

Kagan ve Soai, tepkimelere ayna görüntüsü seçtirerek Kimya Nobel’ini kazandı

Henri B. Kagan ve Kenso Soai, moleküllerin iki ayna görüntüsünden birini çoğaltan tepkimelere ilişkin keşifleriyle Kimya Nobel’ini aldı. Çalışmaları, ilaç yapımında gereken molekül biçiminin seçilmesine yardımcı oluyor. Ödül, doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz alanındaki geçmiş araştırmaları, yalnızca tek ayna görüntüsü oluşturan tepkimeyi de kapsayarak bilimsel katkıları nedeniyle tanıyor.

Bilim··Gece
Aydınlık bir laboratuvar masasında farklı yönlere uzanan iki molekül modeli.

İlaç sentezinde ayna görüntüsü seçimi

Henri B. Kagan ve Kenso Soai, 7 Ekim’de asimetrik organik sentez alanındaki keşifleriyle Kimya Nobel’ini aldı. Bu kimya alanı, birbirinin ayna görüntüsü olan iki molekül biçiminden birinin daha çok oluşmasını sağlamaya çalışıyor. Ödül, bu biçimler arasındaki başlangıç farkını büyütebilen doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi tanıyor.[1], [2]

Ayna görüntüsü olan molekül biçimleri farklı biyolojik etkiler gösterebiliyor; bu seçim ilaç sentezinde önem taşıyor. İlaç geliştirmede istenen biçimi seçerek üretmek, tepkime tasarımının temel sorunlarından biri. Canlı hücrelerin proteinleri, amino asitlerin belirli bir biçimini kullanıyor; bu özellik homokiralite diye adlandırılıyor. Ödüllendirilen keşifler, kimyasal asimetrinin nasıl ortaya çıkıp tepkimelerde büyüyebildiğine ilişkin.[1]

Kagan 1986’da moleküller arasındaki farkı büyüttü

Kagan, 1986’da ayna görüntülerinden birinin fazlalığını beklenenden daha çok artıran doğrusal olmayan bir etki gösterdi. Soai’nin 1995 tarihli önemli yayını ise tek biçimin baskın hale gelebileceği bir tepkime tasarımı sundu. Bu çalışmalar, istenen molekülü seçerek üretmek için yeni yollar sundu. Nobel duyurusu, geçmişteki bu bilimsel adımları ödüllendiriyor.[1]

Soai’nin tepkimesinde tek ayna görüntüsü oluştu

Soai, 2003’te mümkün olan iki ayna görüntüsünden yalnızca birini oluşturan tepkimeyi sundu. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, iki araştırmacının katkısını ilaç üretimindeki tepkimelerin tasarlanması açısından belirleyici olarak tanımlıyor. Kagan, Fransa’daki dönemin Paris-Sud Üniversitesi’nde emekli profesör. Soai ise Japonya’daki Tokyo Bilim Üniversitesi’nde emekli profesör olarak çalışıyor.[1]

Kaynakça

  1. Haber kaynağıNobelPrize.orgKimya Nobel’i Kagan ve Soai’nin asimetrik sentez keşiflerine gitti↩1↩2↩3↩4
  2. Haber kaynağıThe GuardianKagan ve Soai asimetrik sentez çalışmalarıyla Kimya Nobel’ini kazandı↩