Eigen RadarBilim
Analiz

Euclid, gezegenlerin yörünge düzleminin çok üzerinde yeni bir kuyrukluyıldız buldu

Euclid uzay teleskobu, görüntülerdeki hareketli bir izi izleyerek daha önce bilinmeyen ilk kuyrukluyıldızını buldu. Yerdeki gözlemevleri keşfi doğruladı. Cisim, gezegenlerin yörünge düzleminin çok üzerinde uzun bir yol izliyor. Gökadaları haritalayıp karanlık madde ve karanlık enerjiyi araştıran teleskobun normalde aynı bölgeye dönmeyen gözlem düzeni, bu kez cismin tekrar görüntülenmesine olanak verdi.

Bilim··Akşam
Yıldızlar ve uzak gökadalarla dolu karanlık alanda, çevresinde yaygın bir hale ve kısa bir iz bulunan kuyrukluyıldızın hayali görünümü.

Hareketli izden yeni keşfe

Avrupa Uzay Ajansı’nın gökadaları haritalayan Euclid uzay teleskobu, daha önce bilinmeyen ilk kuyrukluyıldızını keşfetti. Finlandiya’daki Helsinki Üniversitesi’nde doktora yapan Mikko Pöntinen, teleskobun görüntülerini incelemek için geliştirdiği yazılımla hareketli cismi buldu. Birkaç görüntü boyunca uzanan bulanık izin ardından cismin başka gözlemlerde nerede bulunması gerektiğini hesapladı. Bu yöntemle beş ayrı görüntü grubunda aynı cismi belirledi. Hareketi izlemek, uzak gökadaların arasındaki bu yakın cismi tanımayı sağladı.[1], [2]

Cismin çevresindeki yaygın bulut, toz ve gaz çıkaran etkin bir kuyrukluyıldıza işaret ediyordu. Ekip, bilinen kuyrukluyıldız ve asteroit kataloglarında eşleşme bulamayınca gözlemleri Uluslararası Astronomi Birliği’nin Küçük Gezegen Merkezi’ne gönderdi. Küçük gökcisimlerinin gözlemlerini toplayıp keşifleri doğrulayan merkezin bildirimi, yerdeki gözlemevlerinin de cismi izlemesini sağladı. Merkez, 8 Ekim’de yeni kuyrukluyıldızı doğruladı ve cisme C/2026 S1 (Euclid) adını verdi.[1], [2]

Gezegenlerin üzerinde uzun yörünge

Kuyrukluyıldız, Dünya’dan yaklaşık 1,3 milyar kilometre uzakta ve gezegenlerin dolandığı düzlemin çok üzerinde bulunuyor. Güneş çevresindeki geniş yörüngesini tamamlaması binlerce yıl sürüyor. Euclid, 16–24 Eylül arasında beş ayrı görüş alanında toplam 16 poz aldı. Yörünge döneminin daha kesin hesaplanması için ek gözlemler gerekiyor. Teleskop daha önce de kuyrukluyıldızları görüntülemişti; ancak bunların hepsi önceden bilinen cisimlerdi. Bu kez katalog karşılaştırması yeni bir keşfi ortaya çıkardı.[1]

Gökada taramasıyla nadir kesişme

Euclid, gökada araştırmasını bozabilecek toz parıltısından kaçınmak için asteroit ve kuyrukluyıldızların yoğunlaştığı gökyüzü kuşağını özellikle gözlemlemiyor. Normalde bir bölgenin görüntüsünü alıp başka bir bölgeye geçmesi de hareketli cisimlerin yeniden görülmesini güçleştiriyor. Bu kuyrukluyıldızın yörüngesi, teleskobun tarama düzeniyle birkaç kez kesişti. Hareketli izlerin tanınması, karanlık madde ve karanlık enerjiyi araştırmak için kullanılan gökada ölçümlerine karışan ışığın ayıklanmasına da yardımcı oluyor. Bu araştırmada milyarlarca gökadanın biçimleri ve hareketleri ölçülüyor; yakın hareketli cisimler, uzaktaki gökadaların oluşturduğu arka plandan ayrı tanınıyor.[1], [2]

C/2026 S1, uzun dönemli bir kuyrukluyıldızı veya iç Güneş Sistemi’ne ilk kez gelen bir cismi yakından incelemek için planlanan Comet Interceptor görevinin ziyaretine uygun değil. Keşif ve bildirim süreci ise iki görevin ekiplerine, eşgüdüm yöntemlerini gerçek bir olay üzerinde sınama olanağı verdi.[1], [2]

Kaynakça

  1. Haber kaynağıESAEuclid, galaksi görüntülerinde yeni bir kuyruklu yıldız buldu↩1↩2↩3↩4↩5
  2. Haber kaynağıEl PaísEuclid yeni bir kuyrukluyıldız keşfetti↩1↩2↩3↩4