Meyve olgunlaşması erkene kayarken sonbahar renklenmesine uzaklık arttı
Avrupa’daki bitki gözlemlerinde meyve olgunlaşmasıyla yaprakların sonbaharda renklenmesi arasındaki süre uzadı. Hakemli tek bir gözlemsel analiz, bu iki tarihin istatistiksel ilişkisinin de zamanla zayıfladığını buldu. Diğer ardışık evrelerde aynı ölçüde ayrışma görülmedi. Sonuçlar sınırlı tür ve bölgeyi kapsıyor; bitkilerin bütün yıllık döngüsünün aynı hızla kaydığını göstermiyor.
Bilim··Sabah
Olgun meyveyle sonbahar rengi arasındaki süre açıldı
Avrupa’daki bitki gözlemlerini inceleyen hakemli tek bir çalışma, meyve olgunlaşması ile sonbaharda yaprakların renklenmesi arasındaki sürenin uzadığını buldu. 1980–2017 döneminde meyvelerin olgunlaşması erkene kayarken sonbahar renklenmesi büyük ölçüde aynı tarihte kaldı. Aradaki süre yılda yaklaşık 0,17 gün, inceleme dönemi boyunca yaklaşık 6,4 gün arttı. Bu ayrışma, bitkilerin yıllık döngüsündeki bütün olayların birlikte ve aynı ölçüde kaymadığını gösteren gözlemsel bir bulgu.[1]
İki olayın tarihleri arasındaki istatistiksel ilişki de zayıfladı. Ölçülen çevresel etkenler hesaba katıldıktan sonra 1980–1998 döneminde kısmi korelasyon 0,38 olarak hesaplandı. 1999–2017 döneminde bu değer 0,22 oldu. Kısmi korelasyon, başka değişkenler hesaba katıldığında kalan ilişkiyi ifade ediyor. Burada önceki olayın sonrakini yönettiği anlamına gelmiyor. Daha uzun aralıkla daha zayıf bağ birlikte gözlendi; olası biyolojik nedenleri birbirinden ayıran bir deney yapılmadı.[1]
Beş mevsimsel olay sırasıyla karşılaştırıldı
Analizde, bitkilerin mevsimsel olaylarını izleyen Avrupa PEP725 fenoloji veri tabanı kullanıldı. Fenoloji, yaprak açma ve çiçeklenme gibi olayların yıl içindeki zamanını inceliyor. Ekip ilk yaprak açılmasını, çiçeklenmenin başlangıcını, ilk olgun meyveyi, yaprakların yarısının sonbahar rengine dönmesini ve yarısının dökülmesini karşılaştırdı. Her tarihi bağımsız ele almak yerine birbirini izleyen evrelerin ilişkisine baktı. Hava sıcaklığı, toprak nemi ve güneş ışınımı da bu istatistiksel karşılaştırmalarda hesaba katıldı.[1]
Ardışık evrelerin ilişkileri birbirinden ayrıldı
Birçok olay çiftinde önceki evrenin geç tarihi, sonraki evrenin de geç tarihiyle ilişkiliydi. Çevresel etkenler hesaba katıldıktan sonra bazı bağlantılar korundu. Yaprak açılmasıyla çiçeklenme, çiçeklenmeyle meyve olgunlaşması bunlar arasındaydı. Zaman içinde en belirgin ayrışma meyveyle sonbahar rengi arasında görüldü. Diğer ardışık çiftlerde aynı ölçüde ayrılma saptanmadı. Karşılaştırma için her iki inceleme döneminde de yeterli yıllık gözlemi bulunan zaman dizileri kullanıldı; böylece dönemler arasındaki değişim aynı ölçütle değerlendirildi.[1]
Sonuçların kapsamını incelenen türler ve gözlem alanları belirliyor. Sonbahar renklenmesiyle yaprak dökümünün zaman içindeki karşılaştırması yalnızca at kestanesini kapsadı. Ortak iklim etkileri ile bitkinin iç gelişim düzeni, ilişkileri açıklayabilecek etkenler arasında tartışılıyor. İstatistiksel denetim, besin durumu gibi ölçülmemiş etkenleri ortadan kaldırmıyor. Gözlenen değişimler, ardışık olaylarla aralarındaki süreyi birlikte değerlendiren fenoloji modelleri için veri sağlıyor; her ağaç türüne veya başka kıtalara aynı sonucun aktarılması sınanmış değil.[1]
