NASA, güvenli iniş yeri seçen sistemi insansız araçta denedi
NASA, güvenli iniş alanı seçmeye yönelik teknolojinin Kaliforniya’daki insansız hava aracı denemesini açıkladı. Ay’a alçalmayı benzeten uçuşta SPLICE sistemi araziyi haritalayıp olası iniş alanlarını değerlendirdi. Tehlikeli bir hedef belirlendiğinde aracın daha güvenli konuma yönelmesi amaçlanıyor. Ağustosta yapılan uçuş, önceki bütünleştirme sınamalarını izledi ve gezegenlere iniş sistemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların bir aşamasını oluşturdu.
Bilim··Öğle
Ay’a alçalma Kaliforniya’da benzetildi
ABD uzay ajansı NASA, otonom iniş teknolojisinin insansız hava aracı gösterimini 4 Kasım’da açıkladı. Güvenli ve hassas iniş yeteneklerini bütünleştiren SPLICE projesinin sistemi, 27 Ağustos’ta Alta-X aracında Ay’a alçalma ve iniş hareketlerini benzeten uçuşa katıldı. Deneme, Kaliforniya’nın Edwards bölgesindeki Armstrong Uçuş Araştırma Merkezi yakınlarında bulunan Rogers Kuru Gölü’nde yapıldı. Sistem, gelecekteki gezegen inişlerine yönelik çalışmalar kapsamında Dünya üzerinde sınandı.[1], [2]
Arazi haritaları iniş yeri seçimini yönlendiriyor
Yük, yönlendirme, seyrüsefer ve denetim işlevlerini birleştiriyor. Algılayıcı verileriyle yüksek çözünürlüklü sayısal yükselti haritaları oluşturuluyor ve olası iniş alanları değerlendiriliyor. Hedef güvensiz bulunduğunda yönlendirme sistemi aracı daha güvenli bir konuma çeviriyor. Yükü, NASA’nın Houston’daki Johnson Uzay Merkezi araştırmacıları geliştirdi. Ekip, sistemi insansız hava aracıyla bütünleştirmek için Armstrong uzmanlarıyla birlikte çalıştı.[1]
SPLICE, birden fazla algılayıcıyı özel bir iniş bilgisayarıyla birleştiriyor. Doppler lidar denen ölçüm aracı, yüzeye gönderdiği lazer ışınlarıyla yaklaşık 10 kilometre yükseklikten hızı ve irtifayı belirliyor. Ayrı bir tehlike belirleme lidarı, yaklaşık 500 metreden kayaları ve yamaçları üç boyutlu olarak haritalıyor. Araziye göre konum belirleme sistemi ise canlı kamera görüntülerini yörüngeden alınan haritalarla karşılaştırıyor. Bu karşılaştırma, alçalma sırasında aracın yerini belirlemeye yardımcı oluyor.[2]
İniş bilgisayarı, yaklaşık 100 metre genişliğindeki bir alanın içinde güvenli nokta seçiyor. Yönlendirme yazılımı, yakıtı verimli kullanan güzergâhı hesaplayıp aracı yeni seçilen hedefe çevirebiliyor. Bu işlevler; aracın yerini belirlemeyi, tehlikeleri tanımayı ve yere yaklaşırken yolunu güncellemeyi bir araya getiriyor. Kayalar ve dik yamaçlar, sistemin iniş sırasında belirlemek üzere tasarlandığı tehlikeler arasında yer alıyor.[2]
Önceki uçuşlar bağlantıyı sınadı
Haziran ve temmuzdaki bütünleştirme çalışmaları, yer sınamaları ve uçuşlarda yük ile araç arasındaki iletişim, veri işleme, uçuş verilerinin aktarımı ve komuta işlevleri denetlendi. NASA proje yöneticisi Davis Adams, gösterimi yaklaşık on yıllık geliştirmenin bir aşaması olarak tanımlıyor. Önceki çalışmalarda 2019’da alçalma yüksekliği ve inişe benzer güzergâh sınandı; 2020’de iki hassas iniş algılayıcısı gösterildi. Hazırlıklar arasında Kaliforniya’daki Mojave’de daha büyük ölçekli bir sınama da bulunuyor.[1]
NASA, yönlendirme yazılımının yazılım kataloğu üzerinden kullanılması için sanayiyle görüşüldüğünü belirtiyor. Bazı şirketler hassas iniş ve yüzeyde kendiliğinden hareket uygulamalarını değerlendiriyor. Bunlar, gösterilen insansız hava aracı uçuşunun yanında ele alınan geliştirme hedefleri.[1], [2]
