Swift, 22 yılın ardından Sumatra’nın kuzeyi üzerinde atmosfere girdi
NASA’nın Swift gözlemevi, 4 Kasım’da Sumatra’nın kuzeyi üzerinde atmosfere girerek yörüngedeki yaklaşık 22 yılını tamamladı. İki yıllık görev için tasarlanan teleskop, binlerce kozmik patlamayı izledi. Yörüngesini yükseltmek için gönderilen ticari bakım aracı buluşmayı gerçekleştirememişti. O araç eylülde atmosfere girmiş, Swift ise son bilim gözlemini ekimde yapmıştı.
Bilim··Sabah
Endonezya üzerinde yeniden giriş
NASA’nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, 4 Kasım’da Endonezya’nın Sumatra adasının kuzeyi üzerinde Dünya atmosferine girdi. Yaklaşık 1.450 kilogramlık uzay aracı, yörüngede yaklaşık 22 yıl geçirmişti. Gökbilimci Jonathan McDowell, ABD Uzay Kuvvetleri’nin verilerine dayanarak atmosfere giriş bölgesini aktardı. Gözlemevinin o gün dönmesi bekleniyordu; yeni bilgi, girişin gerçekten gerçekleştiği bölgeyi belirliyor. Swift, yörüngeden çıkmadan önce son bilim gözlemini 20 Ekim’de yapmıştı. Böylece aracın bilimsel çalışmasının sona ermesiyle fiziksel olarak yörüngeden ayrılması ayrı tarihlerde gerçekleşti.[1], [2]
Bakım aracı Swift’e ulaşamadı
Swift’in, atmosfer sürüklenmesine karşı koyup kendi yörüngesini yükseltecek iticileri yoktu. Gözlemevi alçaldıkça sürüklenme etkisi arttı ve düşüşü hızlandı. NASA, Eylül 2025’te uzay aracı bakım şirketi Katalyst Space’e 30 milyon dolarlık sözleşme verdi. Şirketin göndereceği robot araç, teleskopla buluşup onu daha yüksek bir yörüngeye taşıyacaktı. Amaç, gözlemevinin bilim aygıtlarını değiştirmeden çalışma ömrünü uzatmaktı. Swift’in kendi başına yapamadığı yörünge yükseltme işlemini, dışarıdan gelen bir aracın gerçekleştirmesi tasarlanmıştı.[1]
Katalyst, LINK adlı bakım aracını 3 Temmuz’da fırlattı; Swift ile buluşma ağustos için hedefleniyordu. Üç kollu araçta hem itki sisteminde hem de uzay aracının yönelimini korumasına yardım eden tepki çarklarında sorun çıktı. Bu arızalar planlanan buluşmayı engelledi. LINK’in kendisi 25 Eylül’de atmosfere girdi. NASA, girişimi yüksek riskli bir bakım görevi olarak niteledi. Kurtarma girişiminin sona ermesinden sonra Swift’in atmosfer yönündeki alçalışı sürdü; gözlemevi daha yüksek yörüngeye taşınamadı.[1]
Binlerce kozmik patlama izlendi
Kasım 2004’te iki yıllık ana görev için fırlatılan Swift, 2.000’den fazla gama ışını patlaması ve 1.400 süpernovayı gözledi. Gama ışını patlamaları, ardından gelen ışık hızla sönükleştiği için çabuk gözlem gerektiren son derece güçlü kozmik patlamalar. Swift, patlamanın yerini bulup başka gözlemevlerine haber verebiliyor ve teleskoplarını yaklaşık bir dakikada o yöne çevirebiliyordu. Gözlem programında kara delikler, asteroitler ve kuyrukluyıldızlar da vardı. Gözlemevine 2018’de, bir önceki yıl ölen ilk baş araştırmacısı Neil Gehrels’in adı verildi. NASA, gözlemevinin hızlı yanıtının patlama sonrası ışık sönmeden başka teleskopların takip gözlemlerini düzenlemesine yardım ettiğini belirtti. Bu uyarılar, yerdeki gözlem araçlarının da aynı olaya yönelmesini sağladı.[1]
