Karışık giysilerdeki polyesterden yüksek saflıkta ham madde elde edildi
Atık giysilerde birlikte bulunan lifler arasından polyesteri geri kazanmak için geliştirilen işlem, laboratuvar deneyinde yeni plastik yapımına uygun ham madde verdi. Hakemli çalışmada polyesterin parçalanmasını kolaylaştıran bir ön işlem uygulandı; öteki liflerin çoğu katı kaldı. Elde edilen maddenin saflığı yüzde 99,92 oldu. Büyük ölçek için ayrıca yapılan gider hesabında elektrik ve çözücülerin geri kazanımı belirleyiciydi.
Bilim··Gece
Karışık atıktan saf başlangıç maddesi
Farklı lifler içeren kullanılmış giysilerden, yeniden polyester yapımında kullanılabilecek dimetil tereftalat ayrıldı. Nature Communications dergisinde yayımlanan hakemli deneysel çalışmada araştırmacılar, başlangıçta içeriği bilinmeyen bir tüketim sonrası tekstil karışımını işledi. Yeni plastiğin başlangıç maddesi olan bu kimyasalı saflaştırdıklarında yüzde 99,92 saflık ölçtü. Bu değer ayrılan ürüne ait; pamuk, naylon ve poliüretan gibi öteki lifler ise büyük ölçüde katı artığın içinde kaldı.[1]
Isıl işlem polyesterin düzenini gevşetti
Giysilerde yaygın kullanılan polietilen tereftalat, kısaca PET, düzenli kristal bölgeler içeriyor. Isıtılan malzemenin hızla soğutulması bu düzeni azalttı ve metanolün uzun polimer zincirlerini daha ılımlı koşullarda parçalamasını kolaylaştırdı. İşlemde polyester seçilerek parçalanırken diğer bileşenlerin çoğu çözünmeden kaldı. Araştırmacılar bunun için iki yol sınadı: Birinde bazı lifler ve boyalar önceden ayrıldı; ötekinde ise başlangıçtaki ayırma işlemleri azaltılarak kullanılmış giysi karışımı işlendi.[1]
Büyük ölçek hesabına artıkların yakılması da girdi
Ön ayırma ile pamuk geri kazanılan yolun çıktıları, daha az ayırma gerektiren yolunkilerden ayrı değerlendirildi. Ekonomik incelemede polyester dışındaki katı artıkların yakılması öngörüldü. Büyük bir tesis için kurulan hesapta elektrik fiyatı ve çözücülerin yeniden kullanıma alınması gider üstünlüğünü etkiledi. Bu üstünlük laboratuvar deneylerine eşlik eden bir sanayi senaryosuna dayanıyor. Atığın toplanması, enerji kullanımı ve kalan liflerin yönetimi de sürecin gereksinimleri arasında yer alıyor.[1]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
