Hürmüz şoku petrol akışlarını yeni rotalara zorluyor
Hindistan’ın Rus petrolü faturası rekor kırarken Kharg yüklemeleri ve Irak ihracatı yeniden yükseliyor; Avustralya’nın dizel rezervi ise savaşın enerji güvenliği baskısını uzak pazarlara taşıyor.
Ekonomi ve Piyasalar··Akşam
Hindistan’ın Rus ham petrol faturası yeniden rekor kırdı
Hürmüz Boğazı kapalıyken Hindistan’ın Rusya’dan aldığı ham petrolün faturası yeniden rekor düzeye çıktı. Centre for Research on Energy and Clean Air verilerine göre temmuzda bu ithalatın değeri yaklaşık 6,4 milyar dolar oldu; haziran ayındaki tutar 5,14 milyar dolar oldu. CREA ham petrol tutarını 5,5 milyar euro olarak veriyor; bu rakam hazirana göre yüzde 2,1 arttı ve üst üste ikinci ay rekor kırdı. Artış, Jamnagar ve Paradip dışındaki terminallerden geldi. Hindistan temmuzda Rus fosil yakıtlarının ikinci büyük alıcısıydı; toplam 6,4 milyar euro tutarındaki alımın yüzde 87’si ham petroldü. Rusya’nın akaryakıt ürünü ihraç yüklemeleri yüzde 23 azalarak 4,7 milyon tona indi; bu, kayıtlardaki en düşük düzey ve bir yıl önce yüklenen miktarın yarısından az. Ural tipi ham petrol varil başına ortalama 60,22 dolar oldu, ay içinde yüzde 3 geriledi ve Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık’ın şubattan bu yana koruduğu 44,1 dolar tavanının hâlâ belirgin biçimde üstünde. Rafineriler ve analistler, Hürmüz’ün kapanması ve Bab-el-Mendeb’deki aksamalardan bu yana Rusya’yı Yeni Delhi’nin en güçlü enerji güvencesi olarak görüyor.[1]
Kharg’da yükleme yeniden başladı, alternatif güzergâhlar genişliyor
Denizcilik istihbaratı şirketi Windward’a göre 12 Ağustos’ta çok büyük bir ham petrol tankeri Kharg Adası’nın batı terminalinde yükleme yapmaya başladı; bu, 18 Temmuz’dan bu yana ilk yüklemeydi. Kıyıdan 26 km açıktaki ada, İran’ın petrol ihracatının kabaca yüzde 90’ını taşıyor ve ağırlıklı olarak Çin’e sevkiyat yapıyor. Windward, İran’ın Hürmüz ablukasının kalkmasını beklemek yerine çevresinden yeni güzergâhlar kurduğunu belirtiyor ve 12 Ağustos’ta 35 tanker ile kargo gemisinin bulunduğu North Larak demirleme alanına, ayrıca Hazar güzergâhına dikkat çekiyor. Ablukanın 28 Şubat’ta tırmanmasından sonraki 164 günde Rusya’dan İran’a yapılan sıvı yük sevkiyatı 2,9 kat artarak yaklaşık 437.000 varile çıktı. TankerTrackers.com ise sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının gerilediğini ve fazla gazın yakılarak imha edildiğini bildiriyor. Yeniden başlayan Kharg yüklemesi ablukayı kaldırmıyor; ihracatın bir bölümünün hangi liman ve demirleme noktaları üzerinden sürdüğünü, boğaz dışındaki Rusya-İran sıvı yük hattının da genişlediğini gösteriyor.[2]
Irak ihracatı toparlanırken Avustralya dizel stokuna bakıyor
Irak tarafında da akış yeniden yükseliyor. Petrol Bakanı Bassem Mohammed Khudair, ağustos başından bu yana ihracatın günde ortalama 2 milyon varil olduğunu, ayın ilk yarısında yaklaşık 26 milyon varile ulaşıldığını ve bu düzeye krizin başlangıcından beri ilk kez erişildiğini söyledi. ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılar Hürmüz’ü aksatmadan önce Irak günde yaklaşık 4 milyon varil üretiyor, ayda kabaca 105 milyon varil ihraç ediyordu. SOMO başkanı Ali Nizar, temmuzda Hürmüz üzerinden yapılan ihracatı 35,5 milyon ile 37 milyon varil arasında verdi; boru hattıyla Türkiye’ye giden miktar yaklaşık 7 milyon varildi. Ülke, çatışma sırasında rezervuarları dolduğu için saha faaliyetlerinin çoğunu durdurdu ve Suriye üzerinden tanker kamyonları ile Ceyhan’a giden boru hattı gibi alternatif güzergâhlar kurdu. Hürmüz’e uzak bir pazarda Avustralya’nın 11,9 milyar dolar tutarındaki ulusal yakıt güvenliği planı, motorin ve jet yakıtı stoklamaya 3,2 milyar dolar ayırıyor; Australia Post filosunun elektriklendirilmesine 40 milyon dolar gidiyor. Yedek ağustos 2026’da yaklaşık 3,3 milyar litre tutuyordu. Kişi başına Avustralyalılar ABD’dekinin neredeyse iki katı motorin kullanıyor. ARENA için hazırlanan rapor, taşımacıların yüzde 98’inin küçük ve orta ölçekli işletme olduğunu, kâr marjı ortancasının yüzde 2’de kaldığını ve yüzde 70’inin tek kamyonla çalıştığını buldu. Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesi, Kharg ve Irak’taki toparlanma ile Avustralya’nın motorin yedeği, boğaz şokunun petrol akışlarını ve enerji güvenliği planlarını yakın ve uzak pazarlarda yeniden düzenlediğini gösteriyor. Tutarlar Avustralya için yerel dolardır.[3], [4]
