Kızıldeniz geçişi ücret, güvenlik ve sorumluluk arasında
Husilerin ücret planını reddetmesi, İran geriliminin sürmesi ve Umman açıklarındaki tanker sızıntısı; aynı deniz yolunun erişim, güvenlik ve sorumluluk katmanlarını ayırdı.
Jeopolitik··Sabah
Geçişin ücretsiz olduğu savunuldu
Babülmendep'teki ilk tartışma, geçişin fiyatı olup olmadığı üzerine kuruldu. Husilerin gemi hareketlerini yöneten merkezi, Kızıldeniz'deki güvenli geçiş hizmetinin gönüllü ve ücretsiz olduğunu açıkladı; gemilerden ödeme isteyenlerin kendilerini temsil etmediğini belirtti. Husilerin yönettiği İnsani Operasyonlar Koordinasyon Merkezi cumartesi günü denizcilik şirketlerinden yetkisiz kişilere ödeme yapmamalarını ve bilgi paylaşmamalarını istedi. Açıklama, Reuters'ın grubun Suudi Arabistan'a deniz ablukası ilan etmesinden bir hafta sonra Babülmendep'ten geçen gemilere ücret koymayı değerlendirdiğine ilişkin haberini izledi. Merkez, geçişin ücretsiz kaldığını savunurken Babülmendep Asya, Avrupa ve Orta Doğu arasındaki petrol ve yük trafiğinin geçtiği Kızıldeniz-Güney Aden bağlantısını oluşturuyor. Al Jazeera'nın Reuters'a dayandırdığı habere göre Suudi Arabistan aynı hafta seyrüsefer serbestisini korumayı amaçlayan 14 ülkeli bir deniz koalisyonu duyurdu.[1]
Güvenlik primi doğuda yükseliyor
Aynı deniz ağının doğusunda askerî ve mali baskı sürüyor. Trump 31 Temmuz'da gazetecilere İran'la karşılıklı saldırıların bir süre daha sürebileceğini söyledi. Aynı gün Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD'nin dünya genelinde İran varlıklarını aradığını ve bu paranın İran halkına gideceğini belirtti. Trump, Amerikalıların karşılıklı vuruşmanın devamını beklemesi gerekip gerekmediği sorusuna Biraz… Tetikte olmak zorundasınız karşılığını verdi; İran'ın durumunun çok kötü olduğunu, buna rağmen direnenlerin hakkını teslim ettiğini söyledi. Bessent, el konulan varlıklar için arayışın dünya genelinde sürdüğünü aktardı. Al Jazeera'nın canlı sayfası aynı gün, Tasnim ajansına konuşan bir İran yetkilisinin ABD saldırılarına karşı hazırlanmış kapsamlı bir yanıt planından söz ettiğini bildirdi; yetkilinin adı verilmedi ve plan bağımsız olarak doğrulanmadı.[2]
Kazanın faturası başka bir kıyıya çıkıyor
Umman açıklarındaki sızıntı, geçiş güvenliğinin çevresel sorumluluk tarafını görünür kıldı. Uydu görüntüleri, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık yaptırımları altındaki Caroline Bezengi adlı tankerin çevresinde Umman açıklarında petrol lekeleri olduğunu gösteriyor. Gemi, Rusya'nın yaptırımları aşmak için kullandığı gölge filonun parçası olarak tanımlanıyor. 28 Temmuz tarihli görüntülerde geminin yakınında koyu petrol lekeleri, al-Qibliyyah adasının kuzeyinde ise daha açık renkli izler görülüyor; bölge Zufar valiliğinde korunan bir deniz alanı. Uzaktan algılama uzmanı Wim Zwijnenburg, ham petrol depolayan geminin gövdelerinden en az birinin delinmiş göründüğünü ve gemiden petrol sızdığını söyledi. Gemi takip verilerine göre tanker Rus petrolünü Karadeniz'deki Novorossiysk limanından yüklemişti. İki deniz güvenliği kaynağı, 8 Haziran'da Yemen'in Mukalla limanı açıklarında sorunların başladığını ve değerlendirmelerin gemide bir patlamaya işaret ettiğini aktardı. Uluslararası Denizcilik Örgütü durumu izlediğini doğruladı. Bu başlıklar aynı olayı anlatmıyor; aynı rotanın üç ayrı yönetim katmanını gösteriyor. Ücretin reddedilmesi ticari erişim iddiasını, karşılıklı saldırı ihtimali güvenlik primini, yaptırımlı tankerdeki sızıntı ise kaza olduğunda faturanın kime kaldığını belirliyor. Bir boğazın açık olması, geçişin öngörülebilir ya da riskin paylaştırılmış olduğu anlamına gelmiyor. Armatör açısından bu ayrım pratiktir. Ücretsiz geçiş açıklaması doğrudan ödeme kararını etkiler; bölgesel saldırı riski rota ve sigorta hesabına girer; Umman açıklarındaki sızıntı ise olay sonrasında temizleme ve tazmin sorumluluğunu gündeme getirir. Üç haber bu nedenle tek bir güvenlik göstergesine indirgenemez; rotanın açık olması ile ticari maliyetinin ve kaza yükünün belirli olması farklı koşullardır.[3], [1], [2]
İlgili köşe yazıları
Bu gündem hakkında daha fazla bilgi için ilgili köşe yazılarını okuyabilirsiniz.
