Küba’nın elektrik ve Darfur’un gıda sistemleri çoklu tedarik baskısı altında
Küba’da şebeke yeniden çökerken Darfur’da yağış, tarım girdileri, yakıt ve yollar birlikte daralıyor; iki temel sistem tek bir arızadan daha geniş baskı taşıyor.
Jeopolitik··Öğle
Küba’da bağlantı dönse de üretim açığı sürüyor
Küba devlet elektrik kuruluşu UNE, pazar günü geç saatlerde ulusal şebekenin yeniden çöktüğünü duyurdu; açıklamada neden, kesintinin kapsamı ve elektriğin dönüş zamanı yer almadı. Çöküşten önce Havana elektrik şirketi hasarlı transformatörler, devre arızaları ve yetersiz üretim kapasitesine bağlı planlı kesintiler bildirmişti. Aynı sabah Havana’nın çeşitli belediyelerinde çözülmemiş onlarca elektrik şikâyeti kaydedilmişti. Tam çöküş sonrasında yetkililer genellikle önce hastaneler, su sistemleri ve gıda tesisleri için küçük yalıtılmış şebekeler kuruyor, ardından büyük santralleri kademeli olarak bağlıyor. Temmuzda şebeke dokuz gün içinde üç kez çöktü; olaylardan biri yaklaşık 10 milyon kişiyi elektriksiz bıraktı. Şebeke yeniden birleştirildikten sonra bile üretim talebi karşılamadı. Bazı üretim tesislerinin yaşı 30 yılı aşıyor ve sınırlı bakım gördükleri bildiriliyor. Son olayın teknik başlangıç noktası açıklanmasa da haber, bağlantının yeniden kurulması ile yeterli elektriğin sürekli üretilmesinin aynı aşama olmadığını gösteriyor.[1]
Yakıt, ekipman ve yatırım açıklamaları aynı şebekede birleşiyor
Şebekenin üretim tarafında birden fazla açıklama bulunuyor. Küba hükümeti, Washington’ın adaya petrol arzını ve finansman ile ekipmana erişimi ağır biçimde kısıtladığını söylüyor. Al Jazeera, ABD’nin 3 Ocak’tan sonra uyguladığı petrol ablukasıyla Küba’nın uzun süredir başlıca tedarikçisi olan Venezuela’dan gelen temel yakıt kaynağını kaybettiğini; Meksika sevkiyatlarının da durduğunu aktarıyor. Başka değerlendirmeler ise enerji sektöründeki onlarca yıllık düşük yatırım ve yönetim sorunlarına işaret ediyor. Hasarlı transformatör, eski santral, yetersiz üretim ve kesilen yakıt akışı birbirinin yerine geçen açıklamalar değil; şebekenin farklı parçalarını etkiliyor. Küçük ada şebekeleri acil hizmetleri yeniden besleyebilirken büyük santrallerin sürekli çalışması bakım, ekipman, finansman ve yakıt gerektiriyor. Bir halkanın geçici onarımı, diğer halkalardaki kapasite açığını otomatik olarak kapatmıyor. Haber, son çöküşün tek nedenini belirlemiyor, ancak elektriğin devamlılığı için gereken tedarik halkalarının aynı anda daraldığı bir sistemi tarif ediyor.[1]
Darfur’da üretim ve pazara erişim birlikte daralıyor
Darfur’daki gıda baskısı da tek bir tedarik halkasına dayanmıyor. Yerinden edilmişler ve mülteciler örgütünün sözcüsü Adem Rical, tarım sezonundaki yetersiz yağış ile yükselen fiyatların acil yardım gelmezse kıtlık doğurabileceğini söyledi. Örgüte göre düzensiz yağış tohumların çimlenmesini engelliyor; tohum ve gübre fiyatları rekor düzeye çıktı, çiftçiler ciddi yakıt kıtlığı yaşıyor ve kapalı yollar ticareti kesiyor. Orta Darfur’un Nierteti pazarlarında bir çuval darı 12.000 ile 20.000 Sudan poundu arasında, bir şişe yemeklik yağ 5.000 pound olarak bildirildi. Aynı haberde Kuzey Kordofan’daki El Obeid’de yaklaşık 105.000 yerinden edilmiş kişi arasında kolera yayıldığı ve içme suyu arzının yüzde 70’inin kesildiği aktarıldı. Yetkililer 7.000 yerinden edilmiş aile için 4.000 gıda kolisi ve 3.000 battaniyelik yardım programı başlattı. Küba’da elektrik, Darfur’da gıda söz konusu; ortak tablo tek arızadan çok üretim girdisi, taşıma ve temel hizmet halkalarının eş zamanlı olarak birlikte baskı görmesi.[2], [1]
