Bir diplomatik kanal tartışılırken diğeri on dördüncü toplantısını belgeledi
İran ile ABD görüşmelerin başlayıp başlamadığında ayrışırken Japonya ve Kanada tarih, katılımcı ve yol haritası bulunan on dördüncü siyasi-askerî diyaloğu tamamladı.
Jeopolitik··Öğle
Washington takvim verdi, Tahran görüşme olmadığını söyledi
İran Dışişleri sözcüsü İsmail Bakai pazartesi günü Tahran’ın ABD ile o anda müzakere yürütmediğini söyledi. Açıklama, Donald Trump’ın anlaşmanın yakın olduğunu ve görüşmelerin aynı gün başlayacağını bildirmesinden sonra geldi. Al Jazeera’nın canlı yayın sayfası iki anlatımı yan yana aktarıyor, fakat ortak bir yer, katılımcı listesi veya iki tarafın kabul ettiği başlangıç saati vermiyor. Bakai’nin tanımladığı etkin kanal, Umman’la Hürmüz Boğazı’ndaki giriş ve çıkış şeritlerine sahip yeni bir güzergâh üzerine yürütülen görüşmelerdi. İran ayrıca 17 Haziran’da ABD ile imzalanan mutabakat metnine uyulmasını istedi. Canlı sayfadaki iki taraf anlatımı ortak bir açıklama veya birlikte duyurulmuş toplantı bilgisiyle uzlaştırılmış değil. Tahran’ın anlatımında ABD ile müzakerenin varlığı, Umman’la güzergâh çalışması ve boğazın açılıp açılmaması ayrı başlıklar. Pazartesi günkü haber bu nedenle yeni bir anlaşma içeriğinden önce, tarafların aynı diplomatik takvimi paylaşıp paylaşmadığına ilişkin açık bir durum farkı taşıyor.[1]
Japonya ile Kanada kurumsal bir görüşme özeti yayımladı
Japonya Dışişleri Bakanlığı’nın açıklaması, başka bir diplomatik kanalın daha kurumsal görünümünü sunuyor. On dördüncü Japonya-Kanada siyasi-askerî diyaloğu 31 Temmuz’da Ottawa’da yapıldı. Japon heyetinde dışişleri ve savunma bakanlıklarından iki genel müdür yardımcısı, Kanada tarafında Global Affairs Canada ile Ulusal Savunma Bakanlığı’ndan üç üst düzey yetkili yer aldı. Bakanlık, tarafların Japonya-Kanada güvenlik ve savunma iş birliği ile bölgesel durumlar üzerine görüş alışverişi yaptığını bildirdi. Bu görüşme mart ayındaki zirvede ilişkilerin Kapsamlı Stratejik Ortaklık düzeyine çıkarılmasının ve Kapsamlı Stratejik Yol Haritası’nın kabul edilmesinin ardından geldi. Böylece temmuz görüşmesi daha önce ilan edilmiş ortaklık yapısı içinde sıralı bir kurumsal temas olarak yerini alıyor. Açıklama, ayrıntılı politika sonuçları veya yeni bir anlaşma yayımlamıyor; buna karşılık toplantının sıra numarası, tarihi, yeri, katılımcı kurumları ve bağlı olduğu yol haritası belli. Kanalın varlığı iki tarafın temsilcileri ve düzenli toplantı dizisi üzerinden görünür durumda.[2]
İki haber diplomatik sürecin farklı izlerini gösteriyor
İki gelişme aynı anlaşmazlığın tarafları değil ve içerikleri birbirine ölçü oluşturmaz. Yine de diplomatik sürecin kamuya hangi parçalarla göründüğünü karşılaştırmaya izin veriyor. İran-ABD hattında bir taraf aynı gün başlangıç ilan ederken diğer taraf görüşmenin yürütülmediğini söylüyor; kamuya açık bilgiler ortak yer, heyet ve gündem düzeyine ulaşmıyor. Japonya-Kanada hattında ise görüşmenin yapıldığı konusunda uyuşmazlık yok, kurumsal katılımcılar ve önceki yol haritası açıklanıyor, fakat somut yeni kararlar paylaşılmıyor. Birinci haberde temel bilgi kanalın o gün etkin olup olmadığı, ikinci haberde ise düzenli kanalın hangi kurumlarla sürdürüldüğü. Ortak açıklamanın bulunması, yalnız tarih duyurulmasından farklı bir kamusal diplomatik görünürlük sağlıyor; toplantı özeti de tek başına sonuç anlaşması anlamına gelmiyor. Açıklama biçimi, müzakerenin içeriğinden ayrı bir gözlem alanı sunuyor. Bu ayrım görüşmelerin önemini veya sonucunu derecelendirmiyor; yalnızca bir diplomatik kanalın varlığı, kapsamı ve devamlılığının farklı açıklama biçimleriyle kamuya taşındığını gösteriyor.[1], [2]
