Meclis PKK silah bırakmayı yasaya çevirdi; Netanyahu kademeli Gazze çerçevesini reddederken Trump ilişkiyi iyi saydı; Berlin Tahran'dan Hürmüz'ün koşulsuz açılmasını istedi.
Jeopolitik··Sabah
Meclis oyu ve ilk aşama tahliye hedefi
Türkiye Büyük Millet Meclisi pazartesi günü, silah bırakıp sivil hayata dönen PKK mensuplarına ilişkin bir çerçeve yasayı onayladı. Al Jazeera oylamayı 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser olarak aktarıyor. Yasaya göre silah bırakanlar için bazı suçlarda kovuşturma ve hapis cezası 5 ila 10 yıl arasında askıya alınıyor. İlk aşamada PKK bağlantılı yaklaşık 3.500 tutuklunun tahliyesi bekleniyor; Al Jazeera bu sayıyı Türkiye'deki cezaevlerinde tutulan PKK üyelerinin yaklaşık üçte biri olarak veriyor. Düzenlemeyi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Adalet ve Kalkınma Partisi ile Kürt siyasetinin partisi DEM Parti birlikte destekledi. Adım, PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'ın 2025'te örgüte silah bırakma çağrısının ardından geliyor. 1984'te başlayan çatışmada 40.000'den fazla kişi hayatını kaybetti. Yasa, siyasi bir taahhüdü oy sayıları, süre aralıkları ve ilk aşama tahliye hedefi olan bir kanuna çeviriyor; sonraki aşamalar ise kimlerin gerçekten silah bırakacağına bağlı kalıyor. Böylece ilan edilen silah bırakma koşulu, en azından ilk aşama için sayılabilir bir yasal araç kazanmış oluyor.[1]
Gazze çerçevesi ile kamuya açık red
Bir gün önce İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, ABD öncülüğündeki Barış Kurulu'nun 31 Temmuz'da yayımladığı 15 maddelik Gazze çerçevesini reddetti. Netanyahu, Hamas gerçekten silahsızlandırılmadan ordunun geri çekilmeyeceğini söyledi ve kendi liderliğinde bir Filistin devleti seçeneğini de reddetti. ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü Beyaz Saray'da kendisine yöneltilen soru üzerine ilişkinin çok iyi olduğunu belirtti. Barış Kurulu ise çerçevenin yürürlükte olduğunu bildirdi. Metin, Hamas ve diğer silahlı grupların silahlarını yeni bir Filistin yönetim organına teslim etmesi karşılığında İsrail'in askerlerini kademeli olarak çekmesini öngörüyor. Kuruldan bir yetkili sürecin sahadaki uygulama ve doğrulamaya dayandığını, İsrail ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi. Türkiye'nin Meclisi oy sayıp ilk aşama tahliye hedefini adlandırmışken, Gazze planı hâlâ yayımlanmış kademeli takvim ile o takvimin gerektirdiği geri çekilme sırasının kamuya açık reddi arasında duruyor. İlan edilen aşamalar ile sahadaki uygulama arasında açık bir boşluk görünür hâle geliyor.[2], [1]
Hürmüz çağrısı ve yanıt bekleyen talep
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile pazartesi günü yaptığı telefon görüşmesinin ardından X'te, İran'ı bölge ülkeleri ve ABD ile müzakerelere yapıcı biçimde katılmaya çağırdığını yazdı. Wadephul, Hürmüz Boğazı'nın koşulsuz açılması ve herkes için serbest ve güvenli seyrüseferin sağlanması gerektiğini belirtti. Anadolu Ajansı'na göre Berlin'in talebi üç başlıkta toplanıyor: müzakerelere yapıcı katılım, çatışmanın sona erdirilmesi ve boğazın koşulsuz yeniden açılması. Wadephul görüşmeyi yalnızca sosyal medya paylaşımıyla duyurdu; Anadolu Ajansı haberinde İran tarafının bir yanıtına yer verilmedi. Türk yasası ve tartışmalı Gazze çerçevesinin yanında okunduğunda, Hürmüz çağrısı yayımlanmış bir İran yanıtı veya doğrulanmış bir yeniden açılış olmadan kalan diplomatik bir talep olarak duruyor. Yerli bir silah bırakma yasası, açık anlaşmazlık altındaki kademeli Gazze planı ve boğazın yeniden açılması talebi — üç ayrı süreç, ilan edilen koşullar ile somut uygulama arasında farklı noktalarda ilerliyor, takılıyor veya bekliyor. Ortak bir çatışma hattı yok; ortak olan, her sürecin kendi ilan edilmiş koşullarını uygulamaya geçirme baskısıdır.[3], [1], [2]
