Sudan ordusu diyalog hazırlığı ile saha iddialarını yan yana getiriyor
El-Burhan'ın önceden duyurulmayan ulusal diyalog görüşmeleri ile Batı Darfur'daki kazanım iddiaları, ordunun siyasi süreci çatışmalar sürerken aktif olarak biçimlendirmeye çalıştığını gösteriyor.
Jeopolitik··Gece
Diyalog için önceden duyurulmayan toplantı
Sudan ordusunun başındaki Abdulfettah el-Burhan, danışmanlarının aktardığına göre siyasi blokların liderleri, aşiret yönetimi başkanları, tarikat önderleri, bağımsız isimler, akademisyenler ve direniş komiteleriyle önceden duyurulmayan bir toplantı yaptı. Görüşme, ulusal diyalog konferansının nasıl hazırlanacağını ele aldı. Katılımcılar muhalefet önderlerine yöneltilen ve idam cezası öngören suçlamaların askıya alınması ile olumsuz medya kampanyalarının durdurulması konusunda anlaştı. Önerilen hazırlık komitesinin uzmanlığı bulunan, geniş kabul gören bağımsız kişilerden oluşturulması; katılımı, gündemi, yeri ve tarihi belirlemesi; uluslararası ve bölgesel gözlemcileri davet etmesi öngörülüyor. Bu çerçeve, sürecin kapısını farklı siyasi ve toplumsal kesimlere açarken sınırlarını da baştan çiziyor. El-Burhan, Ulusal Kongre Partisi ile Hızlı Destek Kuvvetleri'ne yakın Tesis oluşumunun sürece katılmayacağını açıkladı. Dolayısıyla toplantı, henüz takvimi ve yeri belirlenmemiş bir diyalog için usul hazırlığı sunuyor; aynı zamanda hangi aktörlerin masanın dışında kalacağını da ordunun liderliğindeki aşamada tanımlıyor.[1]
Batı Darfur'da kazanım açıklamaları
Siyasi hazırlık sürerken Sudan ordusu ve müttefikleri Batı Darfur'da Hızlı Destek Kuvvetleri'ne karşı kazanım elde ettiklerini ileri sürüyor. Al Jazeera, ağustos başında el-Geneina'nın kuzeyindeki Bir Saliba bölgesinde RSF'nin art arda 2 saldırısının püskürtüldüğünün bildirildiğini aktardı. Ortak Güç, 38 savaş aracının imha edildiğini ve 27 aracın ele geçirildiğini açıkladı; bu sayılar bağımsız olarak doğrulanmış değil. Bölgesel vali Minni Arko Minnawi, RSF'nin baskın etkisine güvendiğini ancak kuşatma girişiminin başarısız olduğunu söyledi. Ortak Güç sözcüsü ile Batı Darfur valisi de çatışmaya ilişkin açıklamalar yaptı ve bir RSF saha komutanının öldürüldüğü öne sürüldü. Açıklamalar ordu müttefiklerinin sahadaki konumunu güçlenmiş gösterirken yerinden edilme verileri çatışmanın insani sonuçlarını kayda geçiriyor. Al Jazeera'ya göre çatışmalar 6.650 kişiyi 11 köyden yerinden etti; nisan 2023'ten bu yana ülke genelinde yerinden edilenlerin sayısı 13 milyon kişiden fazla. Kazanım açıklamaları ve yerinden edilme verileri, siyasi girişimle eş zamanlı ilerleyen çatışmayı birlikte betimliyor.[2]
Masanın çerçevesi savaş sürerken çiziliyor
İki gelişme birlikte okunduğunda ordu liderliğinin siyasi alan ile savaş alanını aynı dönemde şekillendirmeye çalıştığı görülüyor. Diyalog girişimi, ölüm cezası öngören suçlamaların askıya alınması ve medya kampanyalarının durdurulması gibi gerilimi azaltabilecek adımlar içeriyor; katılım sınırları ise RSF'ye yakın bir siyasi oluşumu dışarıda bırakıyor. Batı Darfur'daki açıklamalar, ordunun ve müttefiklerinin aynı anda askerî üstünlük anlatısı kurduğunu gösteriyor. Bu eş zamanlılık, ulusal diyalog konferansındaki uzlaşma arayışını, sahadaki güç dengesi sürerken siyasi düzenin kimlerle kurulacağını belirleme çabasıyla bir araya getiriyor. Bir Saliba'ya ilişkin araç ve kayıp iddiaları bağımsız olarak doğrulanmadığı için askerî tablonun kesinleştiği söylenemiyor. Yerinden edilmelerin devam etmesi de siyasi hazırlık sırasında siviller üzerindeki çatışma etkisinin sürdüğünü gösteriyor. Sudan'daki mevcut tabloda kapsamı kontrollü biçimde açılan diyalog ve kazanım iddialarıyla süren savaş yan yana ilerliyor. Ordu iki hattı aynı siyasi dönemde yürütüyor; diyalog çerçevesi siyasi katılımı, saha açıklamaları ise askerî konum iddiasını tanımlıyor.[1], [2]
