Fiji’de Rabuka komisyonun itirazına rağmen antlaşmalara onay arıyor
Fiji hükümeti, parlamento komisyonunun ek müzakere ve onayın ertelenmesi önerisine rağmen Avustralya ile iki antlaşma için Meclis desteği arıyor. Başbakan Sitiveni Rabuka, Vuvale Birliği ve Veitacini Antlaşması hakkında yeni önerge verilmesini savundu. Komisyonun kaygıları, diğer ülkelerle bağımsız ilişkileri, kritik altyapıyı, ülkeye ait verileri ve savunma işbirliğinin ulusal güvenlik kararları üzerindeki etkilerini kapsıyor.
Jeopolitik··Sabah
Hükümet erteleme önerisinin ardından oylama istiyor
Fiji Başbakanı Sitiveni Rabuka, parlamento komisyonunun onayı erteleme önerisine rağmen Avustralya ile iki antlaşma için Meclis desteği arayacaklarını söyledi. Antlaşmaları inceleyen Dışişleri ve Savunma Daimî Komisyonu’nun tavsiyesinden hayal kırıklığı duyduğunu belirtti. Hükümet, uluslararası ortaklık ve işbirliği düzenlemeleri hakkında yeni bir önerge vermeyi planlıyor. Komisyon ise onaydan önce Avustralya ile ek müzakere yürütülmesini istiyor. Rabuka, önerilen işbirliğinin Fiji’ye önemli yararlar sağlayacağını savundu.[1], [2]
Düzenlemelerden Fiji–Avustralya Vuvale Birliği, geniş bir siyasi ve ekonomik ortaklık kurmayı amaçlıyor. Barış Okyanusu Birliği olarak da anılan Veitacini Antlaşması ise savunma ve güvenlik işbirliğini kapsıyor. İki ülke antlaşmaları temmuzda imzalamıştı. The Fiji Times’ın aktardığı cuma günkü parlamento gündemine göre başsavcı, her iki düzenlemenin onaylanmasını isteyen önergeyi Meclis’e sunacak.[2]
Komisyon bağımsız ilişkiler ve veriler için güvence istiyor
Komisyon Başkanı Lenora Qereqeretabua, antlaşmaların hukuki, anayasal, mali ve stratejik sonuçlarının daha fazla değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Komisyon; ekonomik kalkınma, altyapı, sağlık, eğitim, iklim dayanıklılığı ve bölgesel işbirliği alanlarında fırsatlar bulunduğunu kabul ediyor. Ancak bu yararların ülkenin ulusal çıkarları üzerindeki etkilerle birlikte tartılmasını istiyor. Onaydan önce Fiji’nin egemenliği, bağımsız dış politikası ve ulusal güvenliği bakımından ortaya çıkan soruların ek müzakerelerle ele alınmasını öneriyor.[1]
Vuvale Birliği bakımından komisyon, daha yakın ekonomik ve kurumsal bütünleşmenin Fiji’nin diğer kalkınma ortaklarıyla bağımsız ilişkilerini nasıl etkileyeceğini soruyor. Kritik altyapının ve ülkeye ait verilerin korunmasını da gündeme getiriyor. Önerilen on yıllık çalışma planının şeffaflığı ile mali yükümlülüklerin açıklığa kavuşturulması diğer talepler arasında. Savunma alanındaki kaygılar ise karşılıklı savunma yükümlülüklerini, yabancı askerî varlığı, istihbarat paylaşımını ve ulusal güvenlik kararları üzerindeki anayasal yetkiyi kapsıyor.[2]
Antlaşmaların bağlayıcılığı için Meclis onayı gerekiyor
Hükümetin planlanan önergesi, Fiji Anayasası’nın 51. maddesine ve Meclis İçtüzüğü’nün 130(4). hükmüne dayanıyor. Anayasa’nın 51. maddesine göre uluslararası bir antlaşma veya sözleşme, ancak parlamento onayından sonra devleti bağlıyor. İçtüzük hükmü ise komisyonun raporunu sunmasının ardından başsavcının onay önergesi vermesine izin veriyor. Komisyonun raporu gereken 30 günlük süre içinde sunmaması halinde de aynı yol kullanılabiliyor.[2]
Pazartesi günü verilen komisyon tavsiyesinin ardından milletvekillerinin önüne hükümetin yeni önergesi gelecek. Antlaşmaların onay süreci parlamentoda devam ediyor. Rabuka hükümeti bu düzenlemelerle Avustralya ile güvenlik, ekonomi ve iklim alanlarındaki işbirliğini derinleştirmeyi amaçlıyor.[2]
