Madagaskar mahkemesi anayasa referandumu için Meclis onayının koşullarını belirledi
Madagaskar Yüksek Anayasa Mahkemesi, anayasa referandumunun cumhurbaşkanlığı seçiminden önce yapılabileceğini bildirdi. Michael Randrianirina’nın geçiş yönetimince başlatılacak girişim, halkoylamasından önce Ulusal Meclis üyelerinin dörtte üçünün onayını almalı. Mahkeme, başkanlık makamının boş kaldığı dönemde mevcut anayasanın maddelerini değiştirmek ile tümüyle yeni bir anayasa kabul etmek arasında ayrım yaptı. Mevcut anayasa üzerindeki değişiklik yasağı yeni anayasa hazırlanmasını kapsamıyor.
Jeopolitik··Sabah
Mahkeme referandumun önce yapılmasına izin verdi
Madagaskar’da ülkenin temel hukuk metni olan anayasanın yorumlanmasından sorumlu Yüksek Anayasa Mahkemesi, yeni anayasa referandumunun cumhurbaşkanlığı seçiminden önce yapılabileceğini bildirdi. Mahkeme, geçiş yönetiminin başındaki Albay Michael Randrianirina’nın başvurusuna 4 Kasım’da yanıt verdi. Referandumun önce yapılmasının anayasal hükümlere aykırı olmadığını belirtti. Ülkede cumhurbaşkanlığı seçiminin takvimi henüz belirlenmedi. Başvuru, mevcut kurumsal koşullarda yeni anayasanın hangi usulle kabul edilebileceğine ilişkin soruları mahkemenin önüne taşımıştı.[1], [2]
Randrianirina’nın yönetimi, haftalarca süren protestoların ardından Andry Rajoelina’nın Ekim 2025’te devrilmesiyle iktidara gelmişti. Askerî darbenin ardından oluşan yönetim, 24 ay içinde seçim yapma sözü verdi. Yeni anayasa için halkoylamasının hangi gün yapılacağı ise açıklanmadı.[1]
Mahkemeye göre yeni anayasa girişimi, Bakanlar Kurulu’nda karar alan geçiş dönemi başkanına ait. Başkan Michael Randrianirina’nın başlatacağı süreçte hazırlanan tasarının, ülkenin parlamentosu olan Ulusal Meclis üyelerinin dörtte üçü tarafından kabul edilmesi gerekiyor. Başkan ancak bu oylamadan sonra metni zorunlu olarak halkoyuna sunabilecek. Görüş, yeni anayasanın kabulü için yürütmenin girişimiyle başlayan, nitelikli Meclis onayından geçen ve halkoylamasına ulaşan biçimsel aşamaları koruyor.[2]
Mahkeme, anayasanın tümüyle yenilenmesini mevcut metnin bazı hükümlerinin değiştirilmesinden ayırıyor. Başkanlık makamının boşaldığının saptanması ile yeni başkanın göreve başlaması arasındaki dönemde mevcut anayasanın değiştirilmesi yasak. Görüşe göre bu yasak, yürürlükteki metin üzerindeki değişiklikleri kapsıyor. Tümüyle yeni bir anayasanın oluşturulması ise yerine geçeceği anayasanın hükümlerinin kapsamı dışında bulunuyor. Bu nedenle mahkeme, geçiş dönemi başkanının yeni anayasa girişiminde bulunabileceğini kabul ediyor.[2]
Yeni anayasa sonraki seçimin koşullarını belirleyecek
Mahkeme buna rağmen usul bakımından nitelikli parlamento çoğunluğunu ve halkoylamasını gerekli görüyor. Kabul edilecek yeni anayasa, referandum sonuçları mahkemece açıklandıktan sonra yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimini düzenleyecek ve koşullarını belirleyecek. Böylece seçmenlerin anayasal düzen hakkındaki tercihi, yeni cumhurbaşkanını belirleyecekleri oylamanın önüne yerleştiriliyor.[2]
Tartışılan anayasal seçenekler arasında federal devlet ile yetkilerin büyük ölçüde yerel yönetimlere aktarıldığı bir yapı bulunuyor. Federal devlet düşüncesi, Rajoelina’nın devrilmesiyle sonuçlanan protestolara katılan gençler arasında destek gördü. Mevcut anayasa ise Cumhurbaşkanı Marc Ravalomanana’nın, Rajoelina’nın öncülük ettiği protestoların ardından devrilmesini izleyen dönemde hazırlandı ve 2010’daki referandumda kabul edildi.[1]
