Hayvan sağlığı klinikten salgın ve iklim hesabına uzanıyor
Kongo’daki Bundibugyo salgını aşı boşluğunu gösterirken insan herpesvirüsü lemurları öldürdü; köpek uyuzu deneyi ve hasta çiftlik hayvanlarının emisyonları, sağlığın türler arasındaki maliyetini ortaya koyuyor.
Bilim··Akşam
Bundibugyo stokların dışında kaldı
BM insani yardım sorumlusu Tom Fletcher, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola salgınının 15 Mayıs’ta ilan edilmesinden bu yana 4.500’ü aşkın doğrulanmış olgudan en az 2.128’ini öldürdüğünü söyledi ve salgını kayıtlardaki en hızlı büyüyen salgın olarak nitelendirdi. Salgının türü Bundibugyo ve bu tür için onaylı bir aşı ya da tedavi yok; önceki Zaire türü salgınlarında oluşturulan stoklar burada geçerli değil. Olgular 6 ilde bildirildi; Uganda’da ve Güney Sudan sınırına yakın bölgede de yeni olgular görüldü. Ülkeler yaklaşık 300 milyon dolar söz verdi, BM ise acil durum fonlarından 30,5 milyon dolar daha ayırdı. Medical Xpress’in aktardığı tablo, insan salgın yanıtının stoklanmış türe bağlı kaldığını ve eşleşmeyen bir türün aşı boşluğunu hızla görünür kıldığını gösteriyor. Hayvan sağlığı zincirinin bir ucunda, laboratuvar ve klinik araçlardan önce, stok ile saha türünün uyuşmaması duruyor.[1]
İnsan virüsü lemurları, karanfil yağı köpek uyuzunu vuruyor
Veteriner araştırmacılar, Amerika Birleşik Devletleri'nde özel kişilerin baktığı 4 lemurda herpes simpleks virüs tip 1'i doğruladı. Hayvanların hepsinde beyin iltihabı gelişti ve hepsi öldü. İnsan virüsünün lemurlarda PCR testiyle doğrulanması ilk kez oluyor; önceki bildirimler başka laboratuvar yöntemlerine dayanıyordu. Journal of Zoo and Wildlife Medicine'da yer alan olgular 8 yıla yayılıyor ve 2 halkalı kuyruklu lemur, 1 siyah-beyaz varecia ile 1 melez varecia içeriyor. Hayvanlardan biri lemur yoga programında yer almıştı; University of Florida'dan ortak yazar Jim Wellehan, bu bulaşın insanla yakın temasla neredeyse kesin biçimde bağlantılı olduğunu söylüyor, çalışma ise bulaşın belirli bir seansta gerçekleştiğini gösteremiyor. Erişkinlerin çoğu virüsü belirtisiz taşıyor; primatlarla sıradan yakın teması riskli kılan da bu. Aynı sağlık hattının klinik ucunda, 100 köpeklik bir denemede yüzde 7'lik karanfil yağı uygulandı ve 14. günde yüksek doz grubundaki 20 köpeğin tamamı uyuz akarından arındı; amitraz karşılaştırma grubunda 20 köpekte bu sayı 10'da kaldı. Güvenlik ayrıca 40 sıçanda sınandı ve çalışmadaki hiçbir hayvanda olumsuz etki kaydedilmedi. 14. günde düşük doz grubunda 2, orta doz grubunda 12 köpek akardan arındı. Ekip sonucu doğrulanmış klinik kullanım yerine kavram kanıtı olarak tanımlıyor; çalışma Frontiers in Veterinary Science'ta yayımlandı.[4], [3]
Hasta sürü, salınım hesabını da bozuyor
Kenya ve Tanzanya’daki çiftliklerden modellenen veriler, hayvan hastalığının bedelini salınım cinsinden veriyor. Sığırlarda yavru atma, yerli sürülerde her kilogram sütün salınımını yüzde 4, verimi yüksek sürülerde yüzde 15 artırıyor; Batı Kenya’da buzağı ölümlerini yüzde 16’dan yüzde 8’e indirmek ise kilogram başına sığır eti metanını yüzde 3,2 düşürüyor. Yazı, animal dergisinde yayımlanan çalışmayı özetleyen bir araştırmacıya ait ve çiftlik salınımını doğrudan ölçmek yerine sürüleri modelliyor. Zor kısmı da açıkça söylüyor: hayvan sağlığının düzelmesi birim gıda başına salınımı düşürüyor, buna karşılık hayatta kalan hayvan sayısının artması atmosferdeki toplam metanı yükseltebiliyor. Yazarlara göre kanıt, hayvan sağlığının iklim politikasında bir kalem olarak sayılması için henüz yeterince güçlü ve tutarlı değil; bunu sınamak üzere Halow girişimini kurdular. Bundibugyo aşı boşluğu, insan herpesvirüsünün lemur ölümleri, köpek uyuzu deneyi ve hasta sürü salınımları, sağlığın yalnızca klinik bir konu olmadığını; türler arası bulaş, tedavi denemesi ve birim gıda salınımı üzerinden maliyet taşıdığını gösteriyor. Ortak zincir, insan ve hayvan sağlığının stok, temas, tedavi ve iklim hesabında aynı anda fiyatlandığını hatırlatıyor.[2], [1], [4], [3]
