Satürn'ün güney kutbunda 13.000 kilometrelik on kenarlı dalga Hubble görüntüleriyle doğrulandı
Satürn'ün güney kutbunda, kenarları güçlü rüzgârlarla çizilmiş on kenarlı bir dalga duruyor; yaklaşık 13.000 kilometre genişliğindeki desen Dünya'dan biraz daha geniş. Amy Simon ve ekibi 2023-2025 arasında Hubble ile çekilen görüntüleri inceledi, sonuçlar Science Advances'ta yayımlandı. Daha eski Hubble ve Cassini görüntülerinde böyle bir yapı yok; dalga 2023'te belirmeye başladı ve Ağustos ile Eylül 2025 karelerinde tümüyle gelişmiş görünüyor.
Satürn'ün güney kutbunun yakınında, keskin kenarları güçlü rüzgârlarla çizilen on kenarlı bir hava deseni bulunuyor. Deseni 2024'te amatör gökbilimciler fark etti; NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Amy Simon ve ekibi ardından 2023 ile 2025 arasında Hubble ile çekilen görüntüleri inceledi. Sonuçlar Science Advances dergisinde yayımlandı. Desen yaklaşık 13.000 kilometre genişliğinde, yani Dünya'dan biraz daha geniş. Bask Ülkesi Üniversitesi'nden Agustín Sánchez-Lavega, on kenarlı yapının varlığını tam bir açıklıkla doğruladıklarını söylüyor. İspanya'daki Bilbao Mühendislik Okulu'nda çalışan Sánchez-Lavega çalışmanın baş yazarı; Dünya atmosferinde bu dalgayla karşılaştırılabilecek bir yapı bulunmadığını belirtiyor.[1], [2]
Cassini görüntülerinde yok, desen 2023'ten sonra biçimlendi
Daha eski Hubble görüntüleri ve NASA'nın Cassini aracının çektiği kareler güney kutbunda böyle bir yapı göstermiyor. Dalga ilk kez 2023 tarihli Hubble fotoğraflarında beliriyor, giderek belirginleşiyor ve Ağustos ile Eylül 2025'te çekilen görüntülerde tümüyle gelişmiş görünüyor. Çalışmayla birlikte yayımlanan kutup izdüşümleri, Hubble'ın 29 Ağustos 2025 tarihli gözlemlerinden geliyor: 763 nanometrede kırmızı dalga boyu ve 889 nanometrede metan soğurma süzgeci. Kuzey kutbundaki altıgen 40 yılı aşkın süredir biliniyor; Simon'a göre kuzeydeki desen biraz daha küçük ve güneydeki desen gezegenin dönüşüyle biraz daha fazla sürükleniyor.[1], [2]
Şekli açıklayan tek bir model yok
Sánchez-Lavega deseni açıklayan tek bir model bulunmadığını söylüyor: yapı, içinde durduğu jet akımındaki bir kararsızlıktan ya da atmosferin daha derin katmanlarından zorlanan bir dalgadan doğmuş olabilir. Yakındaki, Jüpiter'in Büyük Kırmızı Leke'sine benzeyen yüksek basınç merkezli bir fırtınayla ilişkili olabileceği de söyleniyor. Kenarların bir bölümü bulanık göründüğü için Sánchez-Lavega dalganın kararsız ya da hâlâ evrilmekte olduğunu düşünüyor; güney kutup bölgesindeki güneş ışınımı 2032 dolayında bu enlemde en yüksek düzeye çıktığında yapı belirginleşebilir. Kuzeyde altı, güneyde on kenar bulunması ve fırtınalarıyla bilinen Jüpiter'de benzer bir yapının görülmemesi açık değil. Satürn yörüngesinde 2017'den bu yana bir araç bulunmuyor.[1], [2]
