PACMAN, DIII-D plazmasındaki kararsızlığı 200 milisaniye önceden durdurdu
Princeton ekibinin PACMAN çerçevesi, DIII-D tokamağında bir yırtılma kipini yaklaşık 200 milisaniye önceden öngördü ve plazma ayarını değiştirerek kararsızlığı önledi. Yaklaşık 20 milisaniyelik döngülerle çalışan sistem, aynı makinedeki beş deneyde ısıtma, yoğunluk ve plazma dalgaları gibi farklı görevleri denetledi. Sonuçlar hakemli Nuclear Fusion dergisinde yayımlandı; başka tokamaklara aktarılabilirlik henüz gösterilmedi.
Bilim··Gece
Yırtılma kipi başlamadan denetim devreye girdi
DIII-D tokamağındaki deneylerden birinde PACMAN, yırtılma kipi denen plazma kararsızlığını gözlenebilir hâle gelmeden yaklaşık 200 milisaniye önce öngördü. Denetim sistemi bu kısa aralıkta plazmanın ayarını değiştirerek kipin oluşmasını önledi. Alışılmış denetleyiciler, bu kararsızlığı ancak başladıktan sonra saptayıp bastırmaya çalışıyor; bu müdahale de plazmanın başarımını düşürebiliyor. ScienceDaily ile TSM Electronique aynı erken uyarıyı ve önleyici müdahaleyi aktarıyor. Çalışma, bir insan operatörün saniyeler mertebesindeki tepki süresinden daha hızlı işleyen otomatik bir denetimi gerçek bir füzyon aygıtında gösterdi.[1], [2]
Beş deney farklı denetim görevlerini sınadı
PACMAN, DIII-D'de beş ayrı deneyde kullanıldı. Çerçeve, pekiştirmeli öğrenmeyle eğitilmiş bir modele ısıtma sistemlerinin denetimini verdi; plazma kenarındaki ani enerji patlamalarını öngördü ve hızlı parçacıkların sürüklediği dalgaları denetledi. Başka deneylerde plazmanın yoğunluğu ile dönüşü araştırmacıların belirlediği hedeflere ayarlandı. Sistem, aynı anda altı jirotronu eşgüdümleyebildi. Yaklaşık 20 milisaniye süren denetim döngüsü sürekli yineleniyor; her döngü tanı verilerini işleyip model çıktısını aygıtın eyleyicilerine iletiyor. Böylece çalışma tek bir uyarı modelinden çok, birden fazla öngörücü ve denetleyiciyi aynı altyapıda sınadı.[1], [2]
Modüler yapı başka tokamaklarda henüz sınanmadı
Hakemli Nuclear Fusion makalesi, PACMAN'ı tanı verilerinden son eyleyici komutuna uzanan bir denetim mimarisi olarak tanımlıyor. Öngörücü modeller ile denetleyiciler bağımsız modüller hâlinde çalıştığı için araştırmacılar bir bileşeni diğerlerini bozmadan değiştirebiliyor. Güvenlik sınırları da yapay zekâ modelinin dışında tutuluyor ve deney hedeflerini insanlar belirliyor. Geliştiriciler bu yapının başka tokamaklara uyarlanabileceğini söylüyor. Bununla birlikte, yayımlanan deneylerin tamamı DIII-D üzerinde yapıldı; aynı hızın ve kararlılık denetiminin farklı bir füzyon aygıtında elde edildiği henüz gösterilmedi.[1]
