Antik kıyılar, denizlerle coğrafi kutupların hareketi arasında bağ kuruyor
Yeni yayımlanan bir bulgu, antik deniz seviyesi değişimleriyle Dünya'nın coğrafi kutuplarının hareketini ilişkilendiriyor. Gerçek kutup kayması denen süreçte kabuk ve manto, gezegenin dönme eksenine göre yeniden yöneliyor. Böylece kıyıların geçmişinde tek tek levhaların hareketinin yanında Dünya'nın katı dış katmanlarının birlikte hareketi de yer alıyor. Coğrafi kutupların yüzeydeki konumu ile manyetik kutupların hareketi farklı fiziksel süreçlerle ilgili.
Bilim··Sabah
Antik denizler coğrafi kutupların hareketiyle ilişkilendirildi
Science'ta 1 Ekim'de yayımlanan bulgu, antik deniz seviyesi değişimleriyle Dünya'nın coğrafi kutuplarının yer değiştirdiği dönemler arasında bağ kuruyor. Ekipte, Norveç'teki Oslo Üniversitesi'nde çalışan yer bilimci Mathew Domeier de var. Gezegenin katı dış katmanlarının yeniden yönelmesi anlamına gelen gerçek kutup kayması, böylece kıyıların ve denizlerin geçmişinde yer buluyor.[1], [2]
Kabuk ve manto dönme eksenine göre yeniden yöneliyor
Coğrafi kutuplar, Dünya'nın dönme ekseninin yüzeyi kestiği noktalardır. Manyetik kutuplar ise manyetik alanla ilgilidir ve farklı yerlerde bulunabilir. Gerçek kutup kaymasında kabuk ve manto, dönme eksenine göre yeniden yönelir. Domeier, bu katı katmanların çekirdeğin üzerinde kaymasını anlatıyor. Kıtaların eksene göre konumu değişirken coğrafi kutupların yüzeyde bulunduğu yer de değişir.[1]
Dünya'nın iç hareketleri kara ve denizlerin geçmişine yansıyor
Levha hareketleri ve mantodaki dolaşım, Dünya'nın içindeki kütle dağılımını yavaşça değiştirir. Bu dağılım gezegenin dönme dengesiyle bağlantılıdır; denge değiştikçe dış katmanlar yeniden yönelir. Okyanus suyu, dönmeye bağlı kuvvetlere kayalık deniz tabanından daha hızlı uyum sağlayabilir. Deniz seviyesiyle bağlantının temelinde bu fiziksel fark vardır. Domeier'e göre gerçek kutup kayması bugün de sürüyor ve gündelik yaşamda hissedilmiyor. Uzun jeolojik dönemlerde ise karaların ve denizlerin dağılımı değişiyor.[1]